Háey (enska: Hoy) er eyja í Orkneyjum utan af Skotlandi og sem er 143 ferkílómetrar að stærð. Hún er næststærsta eyja Orkneyja. Háey er tengd eyjunni South Walls með eiði og því er gengt á milli. Eyjarnar tvær eru taldar sem ein eining af manntalinu í Bretlandi.

Háey
nafn á frummáli: Hoy
Öldungurinn í Háey
Öldungurinn í Háey
Landafræði

Staðsetning Norður af Bretlandi
Hnit 58°50′N 3°18′V / 58.83°N 3.3°V / 58.83; -3.3
Eyjaklasi Orkneyjar

Flatarmál 14318 hektarar

Stjórnsýsla
Fáni Bretlands Bretland

Höfuðborg London

Drottning Elísabet 2.

LýsingBreyta

Strandlengja Háeyjar er tilkomumikil og við hana er að finna þekkt kennileiti. Sum af hæstu sjávarbjörgum á Bretlandi eru við St John's Head þar sem þau ná 350 metra hæð og brimsorfinn klettur sem kallast Old man of Hoy (íslenska: Öldungurinn í Háey) gengur út úr sjávarberginu. [1] Á Háey eru tveir norðlægustu Martello-turnarnir á Bretlandi, byggðir árið 1814 til að verja kaupskip í höfn í Longhope gegn mönnum sem gerðir voru út af Madison Bandaríkjaforseta, sem lýsti yfir stríði við Bretland árið 1812. Líklega hafa Martello-turnarnir komið að gagni þar sem engin skráð gögn eru til um alvarleg átök á svæðinu.

Hæsti punktur Orkneyja, Ward Hill, er á Háey. Á suðausturhluta eyjarinnar var helsta flotastöð breska flotans í bæði fyrri og seinni heimsstyrjöldinni.

 
Dwarfie Stane

Óvenjuleg steingröf sem ber nafnið Dwarfie Stane liggur í Rackwick-dalnum á norðurhluta eyjarinnar. Gröfin þykir einstök í Norður-Evrópu vegna líkinda hennar við grafir frá nýsteinöld og bronsöld sem finna má umhverfis Miðjarðarhafið.

GoðafræðiBreyta

Í norrænni goðafræði hýsti Háey Hjaðningavíg, endalausan bardaga milli Héðins og Högna.

LífríkiBreyta

Háey er mikilvægt fuglasvæði.[2][3] Norðurhluti eyjarinnar er fuglafriðland á vegum Konunglega breska fuglaverndunarfélagsins (RSPB) vegna mikilvægis þess fyrir fuglalíf, sérstaklega fyrir skúm og lóm. Svæðið er í eigu RSPB.[4] Anastrepta orcadensis, tegund soppmosa sem ekki hefur hlotið íslenskt heit, var fyrst uppgötvuð á Ward Hill af William Jackson Hooker árið 1808.[5][6]

Norður- og vesturhluti Háeyjar, ásamt stórum hluta aðliggjandi hafsvæðis, hafa verið skilgreind sem sérstök verndarsvæði [7] vegna mikilvægis þeirra fyrir níu fuglategundir: kjóa, fýls, svartbak, skúm, langvíu, ritu, förufálka, lunda og lóm .[8] Á svæðinu halda til 120.000 sjófuglar yfir varptímann.[9]

Orkneyja-bleikjan (Salvelinus inframundus) fannst á Háey árið 1908 en er nú talin útdauð þar.[heimild vantar]

MyndirBreyta

TilvísnairBreyta

  1. https://www.iucnredlist.org/species/135414/4126169.
  2. Important Bird Areas factsheet: Hoy Birdlife.org, Retrieved 24 January 2015
  3. Hoy IBA Global Species.org, Retrieved 24 January 2015
  4. . ISBN 0-86241-579-9.
  5. "Bryology (mosses, liverworts and hornworts)" Royal Botanic Garden Edinburgh. Retrieved 15 May 2008.
  6. "West Highland Mosses And Problems They Suggest" (January 1907) Annals Of Scottish Natural History 61 p. 46. Edinburgh. Retrieved 11 June 2008.
  7. https://gateway.snh.gov.uk/sitelink/siteinfo.jsp?pa_code=8513.
  8. http://jncc.defra.gov.uk/default.aspx?page=1902.