Opna aðalvalmynd

Breytingar

1.006 bætum bætt við ,  fyrir 7 árum
ekkert breytingarágrip
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
[[Mynd:Maize plant diagram.svg|thumb|Maísplantan]]
'''Maís''' ([[fræðiheiti]]: ''Zea mays'') er [[korn]]jurt sem fyrst var ræktuð í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] og breiddist út víða um heim eftir að [[Evrópa|Evrópubúar]] komu þangað á [[15. öldin|15. öld]].
 
Maís er sú korntegund þar sem [[erfðabreytt matvæli|erfðabreytt]] afbrigði eru orðin stærstur hluti af heildaruppskerunni; árið 2009 voru 85% af öllum maís sem ræktaður er í Bandaríkjunum erfðabreytt afbrigði en maís er algengasta korntegundin þar í og ræktaður á 37% kornakra landsins. Um 40% af heimsuppskerunni eru ræktuð í Bandaríkjunum en önnur helstu maísræktarlönd eru [[Kína]], [[Brasilía]], [[Mexíkó]], [[Indónesía]], [[Indland]] og [[Frakkland]].
 
== Afurðir ==
 
Af maísframleiðslu í Bandaríkjunum, sem er um 40% heimsframleiðslunnar, er einungis 1/40 notaður til manneldis. Dæmi um afurðir til manneldis úr maís eru [[poppkorn]], mjöl, olíur, korn, sýróp, og ýmis konar áfengi og mjöður. Stærstur hluti heimsframleiðslunnar er notaður í dýrafóður og í Evrópu eru afurðir úr maís jafnvel notaðar sem fiskibeita. Maís er ekki eingöngu til átu heldur má vinna úr honum plast og ýmis efni.
 
Erfðamengi maísplöntunar hefur verið raðgreint að mjög stórum hluta. Erfðamengi hennar er með um 32000 gen, sem er um 7000 fleiri en það sem finna má í erfðamengi mannsins.
 
== Ræktun ==
 
Maís er upprunninn í [[Mexíkó|Mexíko]] en hefur verið ræktaður í [[Evrópa|Evrópu]] frá því á 15. Öld. Ræktunin hefur tekið mjög miklum breytingum á síðustu áratugum og ræktunarlína maís færst norðar með hverju árinu. Ástæður þess eru breytingar á veðurfari og miklar framfarir í kynbótum og ræktun kornsins. Nú eru til afurðir í [[Skandinavía|Skandinavíu]] sem hægt er að rækta til fullþroska maískólfa, tvo afbrigði sem annarsvegar eru notuð til matjurtasölu og eins sem fóður fyrir skepnur. Hér á landi hafa allnokkrir bændur reynt fyrir sér í maísrækt en með misjöfnum árangri þó. Þrátt fyrir að menn telji aðstæður hér ekki svo frábrugðnar aðstæðum annarsstaðar, t.d. í Skotlandi, þar sem maísræktun gengur vel hefur árangurinn hérlendis látið á sér standa.
 
Ef einhver hefur hug á að að leggja fyrir sig maís ræktun hefur fóðurblandan tekið saman eftirfarandi tillögur að áburði á maís:
Samkvæmt dönskum ráðleggingum er miðað við 145 kg [[Köfnunarefni|köfnunarefnis]] (N), 35 kg [[fosfór|fosfórs]] (P) og 160 kg [[Kalín|kalís]] (K) á hvern hektara í maísrækt. Þá er nauðsynlegt að áburðurinn innihaldi bæði [[bór]](B) og [[Brennisteinn|brennistein]] (S). Mjög gott er að nota búfjáráburð til þess að uppfylla snefilefnaþarfir en í kúamykju eru t.d. bæði bór og brennisteinn.
Nokkrar leiðir eru til þess að uppfylla þessar áburðarþarfir og í töflu hér fyrir neðan eru birtar tillögur að áburði á maís. Miðað er við að nota tegundir sem innihalda brennistein:
 
 
 
Þessu til viðbótar er nauðsynlegt að bera á Bórax[[bórax]] sem inniheldur 14,9% bór. Miða má við um 7-8 kg/ha með mykju en tvöfalt það magn þar sem ekki er borinn búfjáráburður á.
 
 
3

breytingar