Munur á milli breytinga „Arabískt letur“

4.384 bætum bætt við ,  fyrir 10 árum
endurskrift og viðbót
m (Arabískt stafróf færð á Arabískt letur: þetta er í raun ekki stafróf þótt það sé oft kallað svo.)
(endurskrift og viðbót)
'''ArabískaArabískt stafrófiðletur''' er [[stafrófskrifmál]] sem er notað til að skrifa ýmis [[tungumál]] í [[Asía|Asíu]] og [[Afríka|Afríku]], svo sem [[Arabíska|arabísku]], [[persneska|farsí]] og [[úrdú]]. Það er næstalgengastanæstútbreiddasta stafrófiðletur heims á eftir því [[latneska stafrófið|latneska stafrófinulatnseska]].
 
Arabíska stafrófið var fyrst notað til þess að skrifa texta á arabísku, meðal annars [[Kóraninn]], trúarrit [[íslam]]strúar. Arabíska stafrófið breiddist út með íslam. Þegar arabíska stafrófið var tekið til þess að skrifa önnur tungumál en arabísku voru ýmsir nýir stafir teknir inn eftir þörfum.
 
Arabísk letur er skrifað frá hægri til vinstri, með tengiskrift, og það inniheldur 28 grunnstafi (arabíska stafrófið). Það er skilgreint sem [[abdsjad]] vegna þess að stuttir sérhljóðar eru sjaldnast skrifaðir.
Arabísk letur er skrifað frá hægri til vinstri, í [[kúrvóttum]] stíl, og það inniheldur 28 grunn stafi. Vegna þess að sumir sérhljóðar eru táknaðir, þá er hægt að skilgreina það sem [[abjad]]. Jafn frábrugðið [[letur (tegundir af handskrift)|handskriftarstílar]] og [[leturtegundir]] lifa í [[latneskt stafróf|latneska stafrófinu]], Arabíska letrið hefur marga mismunandi stílbrigði af [[Arabískri skrautskift|skrautskrift]], þar á meðal [[Naskh (letur)|naskh]], [[Nastaʿlīq letur|nastaʿlīq]], [[Shahmukhi letur|shahmukhi]], [[ruq'ah]], [[thuluth]], [[kufic]], [[Sini (letur)|sini]] og [[Hejazi|hijazi]].
 
=Arabíska stafrófið=
Arabíska stafrófið hefur 28 bókstafi. Önnur tungumál sem tekið hafa upp sama letur hafa bætt við aukastöfum og breytt hljóðum þeirra lítilega.
 
Bókstafir hafa mismunandi útlit eftir því hvaða stafir koma á undan og á eftir. Sumir stafir tengjast aldrei öðrum megin.
 
 
<table border="1">
<tr>
<th>Stök mynd</th>
<th>Frummynd</th>
<th>Miðmynd</th>
<th>Lokamynd</th>
<th>Nafn</th>
<th>Alg. rómv.</th>
<th>IPA</th>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺀ</td>
<td colspan="3">أ, إ, ؤ, ئ<br /></td> <td>hamza</td> <td>’</td> <td>[ʔ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺍ</td> <td colspan="2">—</td> <td>ﺎ</td> <td>’alif</td> <td>ā</td>
<td><small>[aː]</small></td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺏ</td> <td>ﺑ</td> <td>ﺒ</td> <td>ﺐ</td> <td>bā’</td> <td>b</td> <td>[b]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺕ</td> <td>ﺗ</td> <td>ﺘ</td> <td>ﺖ</td> <td>tā’</td> <td>t</td> <td>[t]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺙ</td> <td>ﺛ</td> <td>ﺜ</td> <td>ﺚ</td> <td>thā’</td> <td>th</td> <td>[θ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺝ</td> <td>ﺟ</td> <td>ﺠ</td> <td>ﺞ</td> <td>jīm</td> <td>j</td> <td>[ʤ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺡ</td> <td>ﺣ</td> <td>ﺤ</td> <td>ﺢ</td> <td>ḩā’</td> <td>ḩ</td> <td>[ħ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺥ</td> <td>ﺧ</td> <td>ﺨ</td> <td>ﺦ</td> <td>khā’</td> <td>kh</td> <td>[x]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺩ</td> <td colspan="2">—</td> <td>ﺪ</td> <td>dāl</td> <td>d</td> <td>[d]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺫ</td> <td colspan="2">—</td> <td>ﺬ</td> <td>dhāl</td> <td>dh</td> <td>[ð]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺭ</td> <td colspan="2">—</td> <td>ﺮ</td> <td>rā’</td> <td>r</td> <td>[r]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺯ</td> <td colspan="2">—</td> <td>ﺰ</td> <td>zāy</td> <td>z</td> <td>[z]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺱ</td> <td>ﺳ</td> <td>ﺴ</td> <td>ﺲ</td> <td>sīn</td> <td>s</td> <td>[s]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺵ</td> <td>ﺷ</td> <td>ﺸ</td> <td>ﺶ</td> <td>shīn</td> <td>sh</td> <td>[ʃ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺹ</td> <td>ﺻ</td> <td>ﺼ</td> <td>ﺺ</td> <td>şād</td> <td>ş</td> <td>[sˁ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﺽ</td> <td>ﺿ</td> <td>ﻀ</td> <td>ﺾ</td> <td>ḑād</td> <td>ḑ</td> <td>[dˁ], [ðˤ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻁ</td> <td>ﻃ</td> <td>ﻄ</td> <td>ﻂ</td> <td>ţā’</td> <td>ţ</td> <td>[tˁ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻅ</td> <td>ﻇ</td> <td>ﻈ</td> <td>ﻆ</td> <td>z̧ā’</td> <td>z̧</td> <td>[zˁ], [ðˁ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻉ</td> <td>ﻋ</td> <td>ﻌ</td> <td>ﻊ</td> <td>‘ayn</td> <td>‘</td> <td>[ʔˤ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻍ</td> <td>ﻏ</td> <td>ﻐ</td> <td>ﻎ</td> <td>ghayn</td> <td>gh</td> <td>[ɣ]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻑ</td> <td>ﻓ</td> <td>ﻔ</td> <td>ﻒ</td> <td>fā’</td> <td>f</td> <td>[f]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻕ</td> <td>ﻗ</td> <td>ﻘ</td> <td>ﻖ</td> <td>qāf</td> <td>q</td> <td>[q]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻙ</td> <td>ﻛ</td> <td>ﻜ</td> <td>ﻚ</td> <td>kāf</td> <td>k</td> <td>[k]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻝ</td> <td>ﻟ</td> <td>ﻠ</td> <td>ﻞ</td> <td>lām</td> <td>l</td> <td>[l]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻡ</td> <td>ﻣ</td> <td>ﻤ</td> <td>ﻢ</td> <td>mīm</td> <td>m</td> <td>[m]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻥ</td> <td>ﻧ</td> <td>ﻨ</td> <td>ﻦ</td> <td>nūn</td> <td>n</td> <td>[n]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻩ</td> <td>ﻫ</td> <td>ﻬ</td> <td>ﻪ</td> <td>hā’</td> <td>h</td> <td>[h]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻭ</td> <td colspan="2">—</td> <td>ﻮ</td> <td>wāw</td> <td>w</td> <td>[w]</td>
</tr>
<tr align="center">
<td>ﻱ</td> <td>ﻳ</td> <td>ﻴ</td> <td>ﻲ</td> <td>yā’</td> <td>y</td> <td>[j]</td>
</tr>
</table>
 
 
=Stílbrigði=
Arabíska letrið hefur mörg mismunandi stílbrigði, þar á meðal:
* [[Naskh (letur)|naskh]], langalgengasta prentletrið.
* [[Nastaʿliq letur|nastaʿlīq]], hallandi skrautskrift. Algengt í [[Pakistan]].
* [[Shahmukhi letur|shahmukhi]]
* [[ruq'ah]], [[thuluth]]
* [[kufi]], mjög stílfært letur með þykkum, beinum línum. Algengt í opinberum nöfnum og fyrirsögnum.
* [[Sini (letur)|sini]]
* [[Hejazi|hijazi]]
* [[Diwani]], mjög listileg skraustkrift, upprunalega notuð við hirð Tyrkjaveldis.
 
{{stubbur|menning}}
178

breytingar