Munur á milli breytinga „Breyta“

56 bætum bætt við ,  fyrir 10 árum
m
robot Bæti við: bg:Променлива величина; kosmetiske ændringer
m (robot Bæti við: nn:Variabel)
m (robot Bæti við: bg:Променлива величина; kosmetiske ændringer)
'''Breyta''' er eiginleiki í efnislegu eða huglægu [[kerfi]] sem getur tekið fleiri en eitt sjáanlegt [[gildi]]. Breyta er því andstæða [[fasti|fasta]], sem tekur aðeins eitt gildi og er því alltaf eins. Þegar breytur eru notaðar með tölum og táknum eins og <math>15x + 4</math> kallast það [[stæða]].
 
== Breytur flokkaðar eftir tegund gilda sem þær taka ==
* '''[[Fallsbreyta]]''' er [[ílag]] [[fall (stærðfræði)|falls]] og vísar til staks í [[formengi]] fallsins. [[Myndmengi]] inniheldur [[frálag]] fallsins og ef fall er [[gagntækt fall|gagntækt]] er fyrir sérhvert stak í varpmenginu til eitt og aðeins eitt stak í formengi fallsins.
* '''[[Færibreyta]]''' er notuð í [[forritun]]armáli.
* '''[[Nafnbreyta]]''' tekur aðeins eigindleg gildi en ekki megindleg (það er töluleg) gildi. Ekkert gildi er því meira eða minna en nokkurt annað. Dæmi um slíka breytu er breytan ''[[Stjórnmálaflokkur]]'' sem gæti til að mynda tekið gildin [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Framsóknarflokkurinn]], [[Frjálslyndi flokkurinn]], [[Samfylking]] og [[Vinstri hreyfingin grænt framboð]].
* '''[[Raðbreyta]]''' tekur gildi sem hægt er að raða í röð eftir stærð, en bilið á milli gilda er ekki skilgreint. Dæmi um raðbreytu er breytan ''[[sæti]] í [[fegurðarsamkeppni]]'', sem tekur gildin fyrsta sæti, annað sæti og svo framvegis. Breytan er raðbreyta því hún gefur upplýsingar um hvort tiltekinn keppandi sé fegurri en annar, en segir ekki hversu MIKIÐ fegurri hann er.
* '''[[Jafnbilabreyta]]''' tekur megindleg gildi þar sem jafnt bil er á milli eininga. Jafnbilabreyta hefur þó ekki eiginlegan [[núllpunktur|núllpunkt]] og því er merkingarlaust að reikna [[hlutfall]] gilda breytunnar. Dæmi um slíka breytu er ''hiti á [[Celsíus|Celsíuskvarða]]'' því jafnmikill hitamunur er til að mynda á milli 0 og 100 gráða og á milli 100 og 200 gráða. Celsíus-kvarðinn hefur aftur á móti ekki eiginlegan núllpunkt (því hægt er að fara niður fyrir núllpunktinn og yfir í mínusgráður).
* '''[[Hlutfallsbreyta]]''' tekur gildi sem jafnt bil er á milli en ólíkt jafnbilabreytu hafa gildi hlutfallsbreytu eiginlegan núllpunkt. Því er hægt að tala um hlutfall tveggja gilda breytunnar. Dæmi um slíka breytu er ''[[lengd]]''. Gildi lengdar fara frá [[núll]]i og upp, en lengd getur ekki tekið neikvæð gildi. Lengd er hlutfallsbreyta því hlutfall tveggja gilda sem hún getur tekið hefur merkingu. Til að mynda er hægt að segja að hlutfallið 2 cm / 4 cm sé 0,5 eða að 2 cm séu helmingurinn af 4 cm.
 
== Breytur flokkaðar eftir orsakatengslum ==
* '''[[Frumbreyta]]''' er sú breyta sem talin er hafa áhrif á aðra breytu. Hún er oft táknuð með gildinu '''X'''.
* '''[[Fylgibreyta]]''' er sú breyta sem aðrar breytur hafa áhrif á. Hún er oft táknuð með gildinu '''Y'''.
* '''[[Þriðja breyta]]''' eða '''[[samsláttarbreyta]]''' er sú breyta sem hefur áhrif á samband frumbreytu og fylgibreytu eða mælingar á því. Hún er oft táknuð með gildinu '''Z'''. Í [[rannsókn]]um er reynt að hafa stjórn á slíkum breytum svo hægt sé að kanna tengsl á milli X og Y án truflandi áhrifa hennar.
 
[[Flokkur:Tölfræði]]
 
[[ar:متغير]]
[[bg:Променлива величина]]
[[cs:Proměnná]]
[[da:Variabel]]
58.128

breytingar