Munur á milli breytinga „Tíberíus“

1.410 bætum bætt við ,  fyrir 10 árum
ekkert breytingarágrip
eftirmaður = [[Calígúla]] |
maki = Vipsania Agrippina,<br>Julia eldri |
börn = Drusus Julius Caesar,<br>Germanicus (ættleiddur) |
faðir = Tiberius Nero |
móðir = Livia Drusilla |
fæðingarnafn = Tiberius Claudius Nero |
nafn_sem_keisari = Tiberius Julius Caesar Augustus |
ætt = Júlíska-cládíska ættin |
}}
[[Mynd:Tiberius palermo.jpg|thumb|right|Brjóstmynd af Tíberíusi.]]
'''TíberíusTiberius Caesar ÁgústusAugustus''', fæddur '''TíberíusTiberius CládíusClaudius NeróNero''', ([[16. nóvember]] [[42 f.Kr.]] – [[16. mars]] [[37]]) var annar [[Rómarkeisari|keisari Rómar]] frá dauða [[Ágústus]]ar árið [[14]] þar til hann lést sjálfur. Hann var af [[KládískaCládíska ættin|kládískucládísku ættinni]], sonur [[TíberíusTiberius NeróNero|TíberíusarTiberiusar NerósNeros]] og [[LivíaLivia Drusilla|LivíuLiviu Drusillu]]. Móðir hans skildi við föður hans og giftist Ágústusi [[39 f.Kr.]] Tíberíus giftist síðar dóttur Ágústusar (af fyrra hjónabandi) [[JúlíaJulia eldri|JúlíuJuliu eldri]] og var síðar ættleiddur af Ágústusi og varð við það hluti af [[júlíska ættin|júlísku ættinni]]. Keisaratignin átti síðan eftir að haldast innan þessara tveggja ætta næstu fjörutíu árin þannig að sagnfræðingar hafa talað um [[júlískjúlíska-kládískacládíska veldið]].
 
Tíberíusar er minnst sem eins af hæfustu herforingjum [[Rómaveldi]]s sem lagði grundvöllinn að norðurmörkum heimsveldisins með herförum sínum í [[Pannónía|Pannóníu]], [[Illyría|Illyríu]], [[Retía|Retíu]] og [[Germanía|Germaníu]]. Síðar varð hann þekktur sem skapþungur og sérlundaður keisari, sem var embætti sem hann óskaði sér aldrei, og valdatíð hans endaði með [[ógnarstjórn]] eftir lát sonar hans [[DrúsusDrusus]]ar árið [[23]]. Árið [[26]] fluttist hann til eyjarinnar [[Kaprí]] og sneri aldrei aftur til [[Róm]]ar en hélt tengslum við [[öldungaráðRómverska Rómaröldungaráðið|öldungaráðið]] með bréfaskriftum. Stjórn ríkisins var að mestu leyti í höndum hins ófyrirleitna [[Sejanus]]ar. Ættleiddur sonur hans, [[Calígúla]], tók við af honum.
 
== Æska og uppvöxtur ==
Tíberíus var sonur Liviu Drusillu og Tiberiusar Neros, en þegar hann var þriggja ára voru foreldrar hans látnir skilja svo að Octavianus (sem síðar varð þekktur sem [[Ágústus]]) gæti giftst móður hans. Faðir Tíberíusar lést árið 33 f.Kr. og eftir það var Tíberíus hjá móður sinni og Ágústusi. Árið 16 f.Kr. giftist hann Vipsaniu Agrippinu en var,með afhenni Ágústusi,eignaðist látinnhann soninn Drusus Julius Caesar árið 13 f.Kr. Ágústus fékk Tíberíus svo til þess að skilja við hanaVipsaniu til þess að giftast dóttur Ágústusarsinni frá fyrra hjónabandi, Juliu eldri, árið 11 f.Kr. Að sögn var fyrra hjónaband Tíberíusar hamingjusamt, en seinna hjónabandið var alla tíð óhamingjusamt. Árið 6 f.Kr. dró Tíberíus sig út úr sviðsljósinu í [[Róm]] og flutti til [[Rhodos]] þar sem hann var næstu átta árin. Árið 2 f.Kr. skildi hann við Juliu vegna framhjáhalds hennar.
 
=== Arftaki Ágústusar ===
 
=== Hershöfðinginn Tíberíus ===
Tíberíus hafði sýnt það frá unga aldri að hann var hæfur hershöfðingi, en hann hafði m.a. barist gegn [[Parþía|Pörþum]] árið 20 f.Kr., ogþar einnigsem unniðhann hefndi fyir ósigur [[Crassus]]ar 33 árum fyrr. Einnig lagði hann ný landsvæði undir Rómaveldi í [[Alparnir|Ölpunum]], ásamt bróður sínum, Drususi. Eftir að hafa verið ættleiddur af Ágústusi hélt hann til herdeildanna á ný og kvað niður uppreisn á [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og stjórnaði vörnum við ánna [[Rín (fljót)|Rín]] eftir að hershöfðinginn Varus hafði tapað bardaganum í Teutoburg skógi þar sem þrjár rómverskar herdeildir (legio) höfðu farist.
 
== Valdatími ==
Tíberíus var augljós erfingi Ágústusar þegar sá síðarnefndi lést árið 14 og var því fljótlega hylltur sem keisari af öldungaráðinu. Engu að síður voru ekki allar herdeildirnar tilbúnar til að sverja honum hollustu og uppreisnir áttu sér stað í Pannoniu og við Rín. Drusus sonur Tíberíusar kvað niður uppreisnina í Pannoniu og Germanicus, bróðursonur Tíberíusar sem hann hafði ættleitt, kvað niður uppreisnina við Rín, með nokkrum erfiðleikum.
 
Germanicus jók á hróður sinn sem sigursæll hershöfðingi þegar hann hefndi fyrir ósigur Varusar í Germaníu á árunum 14 til 16. Árangrinum fagnaði hann í Róm með hátíðarhöldum og var svo í kjölfarið skipaður ræðismaður (consul). Með þessu var hann orðinn líklegastur til þess að verða arftaki Tíberíusar. Germanicus lést hins vegar skyndilega árið 19 og grunur lék á að eitrað hefði verið fyrir honum. Drusus, sonur Tíberíusar, varð þá líklegur arftaki, varð landsstjóri í Pannoniu og síðar ræðismaður, en hann lést einnig skyndilega, árið 23. Síðar kom í ljós að eiginkona hans Livilla og elskhugi hennar, Sejanus, höfðu eitrað fyrir honum.
 
== Tenglar ==
725

breytingar