Munur á milli breytinga „Silfurberg“

131 bæti bætt við ,  fyrir 11 árum
ekkert breytingarágrip
 
== Rannsóknir ==
Danski fræðimaðurinn [[Rasmus Bartholin]] lýsti fyrstur hinu tvöfalda ljósbroti í silfurbergi í bók sinni ''Experimenta crystalli Islandici'' (16701669). Síðan hafa fjölmargir vísindamenn byggt rannsóknir á því, svo sem [[Christian HuyghensHuygens]], [[Isaac Newton]] og margir fleiri. Rekur Leó Kristjánsson þá sögu í neðangreindum ritgerðum.
 
== Helgustaðanáma ==
Mesta silfurbergsnáma hér á landi er á [[Helgustaðir|Helgustöðum]] við [[Reyðarfjörður|Reyðarfjörð]]. Stærstu og tærustu kristallarnir hafa fundist þar á dálitlu svæði í holum og bergsprungum fullum af rauðleitum leir, og virðist leirinn hafa verndað kristallanakristalana.
Í [[Helgustaðarnáma|Helgustaðanámu]] var silfurberg fyrst sótt á [[17. öld]], en ekki var farið að vinna það fyrr en um 1804, og ekkert að ráði fyrr en eftir 1850. Vinnslan stóð síðan með hléum fram um miðja [[20. öld]].
 
Stærstu silfurbergskristallar sem fundist hafa komu úr Helgustaðanámu, og voru margir þeirra alveg tærir og gallalausir. Flestir þeirra fóru í vinnslu, en nokkrir eru á söfnum erlendis. Um aldamótin 1900 fékkst úr námunni stærsti kristallinn sem vitaðsögur erfara umaf, um 300 kg að þyngd (um einn rúmmetri), en því miður var hann klofinn niður til vinnslu og er ekki til nákvæm lýsing á honum.
 
Silfurberg er mjög stökkt og viðkvæmt í vinnslu og þarf því að grafa eftir því með handverkfærum, helst tréfleygum. Silfurbergið þolir illa högg og koma þá brestir í það. Ef mikið er um bresti missir silfurbergið tærleikann og verður hvítthvítleitt. Slíkt silfurberg var kallað „rosti“. Talið er að miklar skemmdir hafi orðið á silfurberginu í Helgustaðanámu þegar [[sprengiefni]] var notað í vinnslunni {{heimild vantar}}.
 
== Aðrar námur ==
== Heimildir ==
* Helgi H. Eiríksson: Silfurberg. ''Iðnsaga Íslands'' II, Rvík 1943:74-80.
* Kristín Gísladóttir: Silfurberg unnið í Hoffelli. ''Skaftfellingur'', 17. ár, Höfn 2004:75–82.
* Leó Kristjánsson: Silfurberg: einstæð saga kristallanna frá Helgustöðum. ''Jökull'' 50, Rvík 2001:95-108.
* Leó Kristjánsson: ''Minnisblöð og heimildaskrá varðandi silfurberg og þátt þess í þróun raunvísinda og ýmisskonar tækni, einkum á 19. öld.'' Raunvísindastofnun Háskólans, skýrsla 07-2001, 160 bls.
* Leó Kristjánsson: Um silfurberg frá Helgustöðum og þróun vísinda. ''Glettingur'' 12(3), Egilsstöðum 2002:35-39.
 
[[Flokkur:Steindir]]
[[Flokkur:Jarðfræði]]
[[Flokkur:Steindir]]
[[Flokkur:Saga Íslands]]