Munur á milli breytinga „Þráinsskjöldur“

44 bætum bætt við ,  fyrir 6 mánuðum
m
ekkert breytingarágrip
(Jók við textann)
m
'''Þráinsskjöldur''' er geysi mikil hraunbunga norðaustan undir [[Fagradalsfjalli]] á utanverðum [[Reykjanesskagi|Reykjanesskaga]]. Eldgígurinn er hraunfylltur og mjög ógreinilegur en frá honum hefur runnið mikið hraun [[Þráinsskjaldarhraun]], sem þekur meira og minna allt land frá Fagradalsfjalli og til strandar í norðri. Það myndar ströndina alla utan frá [[Vogastapi|Vogastapa]] og inn að [[Vatnsleysuvík]]. Nokkur móbergsfjöll standa upp úr hrauninu svo sem [[Keilir]] og Keilisbörn, Litli Keilir og Litli Hrútur. Þráinsskjöldur er [[dyngja]], þ.e. eldstöð af svipaðri gerð og [[Skjaldbreiður]], en vegna landslagsáhrifa hefur hann ekki náð að verða reglulegt hringmyndað eldfjall. Hraunið hefur komið upp um einn hringmyndaðan gíg eins og í flestum dyngjum. Úlit hraunsins og hraunsrtaumanna í því bendir til þess að kvikan sem upp kom hafi verið þunnfljótandi og gosið virðist hafa staðið lengi. Á þeim langa tíma sem liðinn er síðan hraunið rann hafa myndast mikil [[misgengi]],sprungur og gjár í því .
 
Örnefnið Þráinsskjöldur er gamalt heiti á hraununum upp af Vatnsleysuströndinni og er nefnt í [[Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar]]. [[Jón Jónsson]] jarðfræðingur gróf það úr gleymsku þegar hann kortlagði hraun Reykjanesskagans og notaði það yfir eldstöðina í heild. Þráinsskjöldur er því strangt til tekið eldfjall þótt fáir myndu vilja kalla þennan lága og flata hraunskjöld fjall. Hæstu nibbur á gígbörmum ná 238 m y.s.
 
Þráinsskjaldarhraun er stærsta hraunið á utanverðum Reykjanesskaga flatarmál þess er um 135 km². Sjór hefur staðið allnokkru lægra við ströndina þegar hraunið rann en hann gerir nú. Hraunið nær víða einn til tvo km út fyrir ströndina. Talið er að um flatarmál hraunsins neðansjávar sé um 11 km². Heildarflaratmálið er því 146 km². Rúmmál hraunsins hefur verið áætlað rúmir 5 km³. [[Vogar á Vatnsleysuströnd|Vogar]] og byggðin á [[Vatnsleysuströnd]] er á hrauninu. Þráinsskjaldarhraun er meðal elstu hrauna á Reykjanesskaga, það rann í ísaldarlok, á sama tíma og ísaldarjökullin var að hopa af skaganum. Sýnilegt er að eftir að hraunið rann hefur jökullinn vaxið á ný og flætt út á austasta hluta þess en síðan hopað fljótt til baka og hörfað inn til lands. Aldursgreiningar á skeljum í sjávarseti undir hrauninu sýna að það er um 14.100 ára.
1.734

breytingar