Munur á milli breytinga „Vilhjálmur Þór“

1.296 bætum bætt við ,  fyrir 2 mánuðum
'''Vilhjálmur Þór''' (f. á Æsustöðum í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] [[1. september]] [[1899]], d. [[12. júlí]] [[1972]]) var [[Utanríkisráðherra Íslands|utanríkisráðherra Íslands]] 1942-44. Hann var forstjóri [[Samband íslenskra samvinnufélaga|Sambands íslenskra samvinnufélaga]] (SÍS) og bankastjóri [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]]. Hann sat í stjórn [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] [[1962]]-[[1964|64]] sem fulltrúi ríkisstjórna Norðurlandanna.
 
Vilhjálmur fluttist til Akureyrar með foreldrum sínum 1904 og stundaði nám í Barnaskóla Akureyrar fjóra vetur. Hann var 12 ára þegar hann hóf að starfa sem sendisveinn hjá Kaupfélagi Kaupfélagi Eyfirðinga (KEA). Árið 1923 varð hann kaupfélagsstjóri [[Kaupfélag Eyfirðinga|KEA]], 23 ára gamall, og gegndi því starfi til1938. Undir stjórn Vilhjálms hóf KEA rekstur mjólkursamlags, frystihúss, smjörlíkisgerðar, brauðgerðar, sápugerðar, kaffibætisgerðar og apóteks á árunum 1926-1936. Hann sat í bæjarstjórn Akureyrar fyrir Framsóknarflokkinn frá 1934 þar til hann fluttist frá Akureyri.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/issue/256481?iabr=on|titill=Íslendingaþættir Tímans|höfundur=|útgefandi=|mánuður=3. ágúst|ár=1972|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Árið 1932 var Vilhjálmur einn af stofnendum og fyrsti stórmeistari stúku Frímúrara á Akureyri.
 
Vilhjálmur sat í stjórn Sambands íslenskra samvinnufélaga (SÍS) 1936-1945 og var ráðinn framkvæmdastjóri fyrir þátttöku Íslands á heimssýningunni í New York 1939. Hann var skipaður ræðismaður Íslands í [[New York]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] [[23. apríl]] [[1940]] þegar aðalræðisskrifstofa Íslands var stofnuð þar.<ref>[http://www.utanrikisraduneyti.is/raduneytid/sogulegt-yfirlit/ Sögulegt yfirlit um utanríkisþjónustuna]</ref> Hann hvatti bandarísk stjórnvöld til að telja Ísland til Vesturheims og veita landinu hervernd í samræmi við Monroe-kenninguna.<ref name=":0" /> Vilhjálmur varð bankastjóri [[Landsbanki Íslands|Landsbanka Íslands]] [[1. október]] [[1940]], banka í eigu ríkisins og stærsta viðskiptabanka SÍS. Í ágúst 1941 fór hann til Bandaríkjanna sem formaður í samninganefnd Íslands við Bandaríkin. Vilhjálmur Þór var í framboði fyrir Framsóknarflokkinn á Akureyri í Alþingiskosningunum 1942 en náði ekki kjöri.
 
=== Olíumálið ===
Vilhjálmur Þór var ákærður árið 1962, þá bankastjóri Seðlabankans, í svonefndu olíumáli fyrir að hafa ráðstafað fé ólöglega þegar hann var stjórnarformaður Olíufélagsins. Málið vakti sérstaka athygli þar sem Vilhjálmur hafði verið æðsti yfirmaður gjaldeyriseftirlits á Íslandi síðan í ársbyrjun 1955.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2795424?iabr=on|titill=Þjóðviljinn|höfundur=|útgefandi=|mánuður=31. mars|ár=1962|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Í tilkynningu frá saksóknara sagði m.a. að Vilhjálmur væri ákærður ásamt öðrum fyrir að hafa ráðstafað háum fjárhæðum af innistæðu Olíufélagsins hf. á reikningum í Bandaríkjunum án leyfis gjaldeyrisyfirvalda.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/issue/355047?iabr=on|titill=Nýi Tíminn|höfundur=|útgefandi=|mánuður=15. mars|ár=1962|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Inn á reikninginn voru færðar tekjur sem Olíufélagið hafði af því að leigja bandaríska hernum olíugeyma í Hvalfirði. Fyrsti samningurinn var gerður 1950 og var það Vilhjálmur Þór sem samdi fyrir hönd Olíufélagsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1355064?iabr=on|titill=Morgunblaðið|höfundur=|útgefandi=|mánuður=9. janúar|ár=1964|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Yfirvöldum var ekki tilkynnt um tilvist reikningsins en árið 1955 komst gjaldeyriseftirlitið að því að Olíufélagið hefði tekjur af leigunni. ÁriðÍ 1964dómi kvaðHéraðsdóms Hæstiréttursegir upp dómárið 1954 hafi hinir ákærðu ákveðið að örva sölu á þeim bifreiðum sem SÍS hafði umboð fyrir og varþess vegna nýtt til þess fé Olíufélagsins á bandaríska bankareikningnum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1355064?iabr=on|titill=Morgunblaðið|höfundur=|útgefandi=|mánuður=9. janúar|ár=1964|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Vilhjálmur Þórvar þádæmdur til sektargreiðslu í héraðsdómi 1962en árið 1964 sýknaði Hæstiréttur sýknaðurVilhjálm þar sem meint sök hans taldist fyrnd en aðrir ákærðir í málinu voru dæmdir til greiðslu sekta og einn hlaut fangelsisdóm. Vilhjálmur hafði sagt sig úr stjórn Olíufélagsins áramótin 1954 og 1955 og taldi Hæstiréttur að telja ætti fyrningarfrest hans frá þeim tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4957199?iabr=on|titill=Alþýðumaðurinn|höfundur=|útgefandi=|mánuður=21. janúar|ár=1964|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref>
 
== Tilvísanir ==
46

breytingar