Munur á milli breytinga „Hellenísk heimspeki“

m
Vélmenni: breyti texta (-[[Image: +[[Mynd:)
m (Vélmenni: breyti texta (-[[Image: +[[Mynd:))
{{Heimspekisaga}}
[[ImageMynd:Chrysippus_of_Soli.jpg|100px|thumb|left|[[Krýsippos]]]]
<onlyinclude>'''Hellenísk heimspeki''' er strangt tekið einungis [[heimspeki]] [[Helleníski tíminn|helleníska tímans]], þ.e. frá dauða [[Alexander mikli|Alexanders mikla]] árið 323 f.o.t. (í [[Fornaldarheimspeki (fræðigrein)|heimspekisögu]] er miðað við dauða [[Aristóteles]]ar árið síðar) til ársins 31 f.o.t., en orðið er stundum einnig notað um [[Rómversk heimspeki|rómverska heimspeki]] og heimspeki [[Síðfornöld|síðfornaldar]] enda urðu ekki skörp skil í sögu heimspekinnar með endalokum helleníska tímans.
 
 
==Epikúrismi==
[[ImageMynd:Epikur.jpg|110px|thumb|right|[[Epikúros]]]]
Epikúrisminn var heimspeki [[Epikúros]]ar en Epikúros var undir miklum áhrifum frá [[Demókrítos]]i. Epikúros hélt fram rammri [[Efnishyggja|efnishyggju]] og varði [[Eindahyggja|eindahyggjuna]] (atómismann) sem [[Levkippos]] og Demókrítos höfðu fyrstir sett fram. Hann hélt því einnig fram að ánægjan væri hin æðstu gæði en Epikúros taldi að andleg ánægja væri æðri líkamlegri ánægju og að í öllu skyldi gæta hófs.
 
{{Aðalgrein|Stóuspeki}}
 
[[ImageMynd:Zeno.jpg|110px|thumb|left|[[Zenon Kítíon]]]]
Upphafsmaður stóuspekinnar var [[Zenon frá Kítíon]] en [[Krýsippos]] var annar mikilvægur málsvari hennar. Stóumenn voru efnishyggjumenn en þó ekki eins afdráttalausir og epikúringar. Þeir kenndu að lífinu skyldi lifað í samræmi við náttúruna og örlögin. Stóumenn voru að vissu leyti [[algyðistrú]]ar og töldu að heimurinn allur væri guðlegur, hann væri gegnsýrður af skynseminni, ''logos'', en það hugtak fengu þeir frá [[Herakleitos]]i. Þeir kenndu að [[dygð]]in væru einu gæðin og að [[löstur]] væri eina bölið, allt annað væri hlutlaust og hvorki bætti við eða drægi úr hamingju manns. Þetta viðhorf mildaðist er fram liðu stundir, m.a. hjá [[Panætíos]]i og [[Pósidóníos]]i sem blönduðu stóuspekinni áhrif frá [[Platon]]i. Stóuspekin var gríðarlega vinsæl í [[Rómaveldi]] og hafði mikil áhrif á menn eins og [[Cíceró]] og [[Seneca yngri|Seneca]] og [[Markús Árelíus]] voru stóískir heimspekingar. Á [[nýöld]] hafði stóuspekin talsverð áhrif á [[Baruch Spinoza]].
 
==Efahyggja==
[[ImageMynd:Sextus_Empiricus.jpg|110px|thumb|right|[[Sextos Empeirikos]]]]
Efahyggjan átti sér tvær rætur. Annars vegar voru upphafsmenn hennar þeir [[Arkesilás]] og [[Karneades]] sem voru ''akademískir heimspekingar'', þ.e. þeir tilheyrðu Akademíunni, sem var skóli sem Platon stofnaði í [[Aþenu]] um 385 f.o.t. Á 3. öld f.o.t. voru akademískir heimspekingar farnir að túlka samræður Platons sem efahyggjurit og töldu að Sókrates hefði verið efahyggjumaður. Þessir efahyggjumenn (sem nefndust ekki efahyggjumenn á sínum tíma, heldur akademískir heimspekingar) áttu fyrst og fremst í rökræðum við stóumenn og frá forsendum stóumanna leiddu þeir út að ekki væri hægt að vita neitt; sjálfir tóku þeir ekki undir forsendur stóumanna og héldu engu fram.
 
14.478

breytingar