Munur á milli breytinga „Viskí“

m
ekkert breytingarágrip
m (Removing Link FA template (handled by wikidata))
m
 
[[Mynd:glass of whisky.jpg|thumb|Viskíglas.]]
'''Viskí''' eða '''viský''' ([[skosk gelíska|gelíska]]: ''uisge beatha'') er [[brennt vín|brenndur]] [[áfengi|áfengur]] drykkur gerður úr [[korn]]i. Algengast er að [[malt]]að [[bygg]] myndi megin uppistöðumeginuppistaða kornblöndunnar, en ómaltað bygg, maltaður eða ómaltaður [[rúgur]], [[hveiti]] og [[maís]] eru einnig notuð í sum viskí.
 
== Uppruni orðsins ==
== Helstu gerðir ==
Viskí, eða svipaðir drykkir, er framleitt í flestum kornræktarlöndum, en algengast er að viskí sé flokkað eftir annars vegar upprunalandi og hins vegar kornsamsetningu.
* '''Maltviskí''' (e. ''malt'') er eingöngu gert úr [[malt]]i og er brennt í lauklaga koparkatli. ÞauÞað getagetur ýmist verið '''blönduðblandað maltviskí''' (e. ''vatted malt''), þar sem afurðum nokkurra viskíbrennslna er blandað saman fyrir átöppun, eða óblönduðóblandað (svokallaður '''einmöltungur''', e. ''single malt whisky''), það er afurð einnar viskíbrennslu. Einmöltungar geta þó verið settir saman úr nokkrum lögunum og jafnvel árgöngum nema þeir séu merktir sem ''eináma'' (e. ''single cask''), en þá er um að ræða átöppun úr einni og sömu viskíámunni.
* '''Kornviskí''' (e. ''grain whisky'') er gert úr blöndu maltaðs og ómaltaðs byggs, gjarnan ásamt öðru korni, svo sem rúgi eða hveiti. Viskíið er oftast soðið í súlulaga eimi og er mest notað í viskíblöndur. '''Írskt ketilviskí''' (e. ''pot still whiskey'') er einnig gert úr blöndu byggs og malts, en er brennt í lauklaga koparkatli líkt og skosku maltviskíin.
* '''Blönduð viskí''' (e. ''blended whisky'') eru blöndur maltviskís og kornviskís. Flest viskí á markaðnum sem ekki eru merkt ákveðinni viskíbrennslu, heldur einöngueingöngu merkt sem ''scotch whisky'' eða ''irish whiskey'', eru blöndur.
* '''Óþynnt viskí''' (e. ''cask strength whisky'') eru sjaldséð, en sumar viskíbrennslur setja á markað nokkrar óþynntar flöskur úr sínum allra bestu ámum.
== Framleiðslan ==
Framleiðsla viskís er fremur flókið ferli sem býður upp á mikinn fjölbreytileika afurða. Helstu skrefin eru þó í meginatriðum svipuð á milli framleiðenda og fer hér á eftir gróf lýsing á almennu ferli. Fyrstu skrefin minna nokkuð á [[bjór (öl)|bjórgerð]], en það má með nokkrum sanni halda því fram að viskí sé einfaldlega eimaður og þroskaður bjór.
=== [[Mesking]] ===
Kornið er fyrst malað í heppilega kornastærð og því blandað saman við volgt vatn í svokölluðu meskikeri. Blandan er hituð með hægri hræringu upp að 64&nbsp;°C, en við það hitastig hafaeru [[amýlasi|amýlasar]] kornsins mesta virknivirkastir og brjóta nú niður [[sterkja|sterkju]] kornsins í [[tvísykra|tvísykrur]] og aðrar smærri einingar. Þegar seigfljótandi vökvinn hefur verið við 64&nbsp;°C í hér um bil hálfa klukkustund er hann þynntur og hitastigið hækkað til að draga sem mest af sykrunum úr hratinu og í vökvann. Algengt er að vökvinn nái um 85&nbsp;°C og sé látinn standa við það hitastig í um 15 mínútur.<ref name=Bruce-Gardyne> T. Bruce-Gardyne (2002) ''The Scotch whisky book''. Lomond Books. Edinburgh.</ref> Hratið er nú skilið frá og vökvinn, sem nú nefnist ''[[meski]]'', er kældur.
 
=== [[Gerjun]] ===
354

breytingar