„Metri“: Munur á milli breytinga

11 bætum bætt við ,  fyrir 3 árum
m
ekkert breytingarágrip
(Set inn tilvísun í heimild sem er reglugerð nr. 1160-211 um mælieiningar.)
mEkkert breytingarágrip
'''Metri''' er [[SI grunneining|grunneining]] [[SI]]-kerfisins fyrir [[fjarlægð]], táknuð með '''m'''. Er skilgreindur út frá [[ljóshraði|ljóshraða]] og [[sekúnda|sekúndunni]], þ.a. einn metri er ''sú vegalengd, sem ljósið fer á 1/299.792.458 hluta úr sekúndu''. Þessi [[skilgreining]] var ákveðin á sautjándu alþjóðaráðstefnunni um mælieiningar árið [[1983]]. Áður hefurhafði metrinn verið skilgreindur á nokkra mismunandi vegu. Orðið ''metri'' er komið úr grísku, ''metron'' (μετρον) í gegnum [[franska|frönsku]], ''mètre'', sem þýðir mál eða mæling.
 
Upphaf metrans má rekja til [[18. öldin|18 aldar]]. Þá var orðið ljóst að nauðsynlegt var að skilgreina mælieiningu fyrir lengd á einhvern fastan og óumbreytanlegan hátt. Tvær stefnur voru uppi: Önnur vildi skilgreina metrann sem lengd þess [[pendúll|pendúls]] sem hefði hálfan [[sveiflutími|sveiflutíma]] jafnan einni [[sekúnda|sekúndu]]. Hin var sú að mæla [[vegalengd]]ina frá [[norðurskaut]]i að [[miðbaugur|miðbaug]] með allri þeirri nákvæmni sem til væri og skilgreina metrann sem einn tíumilljónasta hluta þeirrar vegalengdar. Frakkar tóku þá ákvörðun að byggja á þessari skilgreiningusíðarnefndu skilgreiningunni og notuðu [[lengdarbaugur|lengdarbauginn]] í gegnum [[París]] til [[viðmiðun]]ar. Þeir bjuggu til stöng úr [[platína|platínu]] og [[iridín]]i í hlutföllunum 90% og 10% og mörkuðu á hana tvær línur með eins metra [[millibil]]i. Þessi stöng er enn geymd í París.
 
Fljótlega kom í ljós, að í mælingunum var skekkja. Þá var ákveðið að breyta ekki metranum, heldur gefafinna honum nýja skilgreiningu. Árið [[1960]] var ákveðið að einn metri skyldi miðast við 1.650.763,73 bylgjulengdir appelsínugulu litrófslínunnar í [[litróf]]i [[krypton]]-86 [[atóm]]sins í [[tómarúm]]i. Þessi skilgreining gilti svo til ársins 1983, þegar núverandi skilgreining var samþykkt.
 
Metrinn er hin alþjóðlega lengdareining í [[Vísindi|vísindum]], en mikið vantar upp á að hann sé hin almenna viðmiðun í daglegu lífi þjóða, nema helst í [[Frakkland]]i, [[Þýskaland]]i og á [[Norðurlönd]]um. Aðrar lengdraeiningarlengdareiningar eru enn mikið notaðar, t.d. [[Tomma|tommur]], [[fet]], [[yard|jardar]], [[míla|mílur]] og [[sjómíla|sjómílur]].
{{SI margfeldi
|symbol=m
354

breytingar