Munur á milli breytinga „Rómverskir tölustafir“

Skipti út innihaldi með „ Flokkur:Rómaveldi Flokkur:Talnakerfi
m (Tók aftur breytingar 1.47.203.174 (spjall), breytt til síðustu útgáfu Bragi H)
(Skipti út innihaldi með „ Flokkur:Rómaveldi Flokkur:Talnakerfi“)
Merki: Sýnileg breyting Farsímabreyting Breyting frá farsímavef Skipt út
'''Rómverskir tölustafir''' er [[talnakerfi]] sem rætur sínar að rekja til [[Rómaveldi]]s og var aðlagað frá [[Etrúskir tölustafir|etrúskum tölustöfum]]. Kerfinu sem notað var til forna var örlítið breytt á [[miðaldir|miðöldum]] til að mynda kerfið sem notað er enn í dag.
 
Það er byggt á ákveðnum bókstöfum sem að gefið hefur verið tölulegt gildi:
:[[I]] eða i fyrir [[1 (tala)|einn]],
:[[V]] eða v fyrir [[5 (tala)|fimm]],
:[[X]] eða x fyrir [[10 (tala)|tíu]],
:[[L]] eða l fyrir [[50 (tala)|fimmtíu]],
:[[C (bókstafur)|C]] eða c fyrir [[100 (tala)|eitt hundrað]] (''centum''),
:[[D]] eða d fyrir [[500 (tala)|fimm hundruð]], tekið með því að helminga [[gríska stafrófið|gríska]] stafinn Phi.
:[[M]] eða m fyrir [[1000 (tala)|eitt þúsund]] (''mille''), eða gríski stafurinn Φ ([[Phi]]).
 
Rómverskir tölustafir eru víða notaðir í dag í tölusettum listum, klukkum, blaðsíðunúmerum á undan aðalefni bókar, tölusetningu framhaldsmynda, tölusetningu ritverka í meira en einu bindi, kaflanúmer í bók og tölusetningu sumra íþróttaleika, eins og til dæmis [[Ólympíuleikar|Ólympíuleikanna]]. Einnig eru rómverskir tölustafir iðulega notaðir til þess að tákna ártöl, svo sem útgáfuár bóka. <br />Reglur um rómversku tölurnar eru þannig, að sé stafur með lægra gildi á undan staf með hærra gildi, þá er sá lægri dreginn frá hinum hærri. Annars er lagt saman. Þannig er til dæmis IV = 4 og LXXXVII = 87 (50+10+10+10+5+2). Ártalið 1964 er MCMLXIV (1000+900+60+4) og 2005 er MMV.
 
Það er dálítið á reiki hvort notaðir eru hástafir eða lágstafir. Þó eru þeir stundum notaðir saman til þess að tákna margfeldi, þannig að til dæmis mM þýðir 1000 sinnum 1000 (sem sagt milljón), en MM er summan 1000 plús 1000 (sem sagt 2000).
 
Fyrir upplýsingar um reikning með rómverskum tölustöfum, sjá [[rómverskur reikningur]] og [[rómversk talnagrind]].
 
[[Flokkur:Rómaveldi]]
Óskráður notandi