Munur á milli breytinga „Gjallgígur“

nokkrar orðalagsbreytingar
(nokkrar orðalagsbreytingar)
 
[[Mynd:Fimmvörðuháls.jpg|thumbnail|300px|[[Eldgosið á Fimmvörðuhálsi 2010|Eldgos á Fimmvörðuhálsi 2010]] ]]
[[Mynd:Kerid crater (1413320556).jpg|thumbnail|300px|Kerið]]
'''Gjallgígur''' og '''klepragígur''' eru algengastaalgengastir eldstöðineldstöðva á Íslandi.<ref name="Ari Trausti"/> Þeir myndast í blandgosum (úr hraungosum og sprengigosum).<ref name="ismennt">http://www.ismennt.is/not/helgahe/lokaverkefni/Eldfjoll.htm Ismennt; skoðað: 30.10.2015</ref>
 
Þeir liggja gjarnan í röðum, svoköllumðumsvokölluðum gígaröðum, á gossprungum þar sem jarðeldur kemur uppaðeins baraupp einu sinni. Þekktasta dæmidæmið eru gígaraðirnar á [[Lakagígar|LakasvæðiLakasvæðinu]].<ref name="Ari Trausti">Ari Trausti Guðmundsson, Ragnar Th. Sigurðsson: Íslenskur jarðfræðilykill. Reykjavík, Mál og Menning, 2004</ref>
 
==Lögun==
Hver gígur er frá því að vera 5-10 m á hæð ogupp skagarí yfirþað umhverfið sitt írísa fáeina tugi eða jafnvel 100-200 mmetra yfir umhverfi sitt. (sbr. [[Eldfell]] á [[Heimaey]]).
 
ÞeirGígaröðin eruer oftast slitróttirslitrótt, þ.e. sjástsést sem röð af sprunguhlutum og er hver hluti jafnan hliðraður miðað við þann næsta.<ref name="Ari Trausti"/>
 
GjallgígurGjallgígar ereru lauslausir í sér og fremur reglulega lagaðurlagaðir og erhafa þá keilalögun keilu eða haugurhaugs (t.d. [[Rauðamelskúlur]]). KlepragígurKlepragígar, sem ereru mjög líkurlíkir hinum, ereru fastari fyrir og þar mynda hraunkleprarnir kleggjarkleggja og klif, enda verða gígarnir þá flestir ólögulegir og hnúskóttir (t.d. gígarnir hjávið [[Leirhnjúkur|Leirhnjúk]] á [[Krafla|KröflusvaeðiKröflusvæði]]). Gígarnir eru líka mjög oft skeifulaga vegna þess að hraunrennsli heldur opinni rás frá gosopinu og þar rís ekki veggur úr gjalli eða kleprum (sbr. [[Stóra-Grábrók]]). <ref name="Ari Trausti"/>
 
Hins vegavegar er líka algengt að gígarnir í röðum séu einhvers konakonar blöndunblanda úraf báðum fyrirbærumfyrirbærunum, semsagt blanda gjall- og klepragígsklepragíga.<ref name="Ari Trausti"/>
 
==Gos==
[[Basalt]] er efniðEfnið sem kemur upp í sprungugosum gjallagjall- og klepragíga. Oger það[[basalt]].En þarftil líkaþessveraeinmitt eitthvaðslíkir seigarigígar ogmyndist þróaðriþarf tegundbasaltið til þessvera af leiðanokkru einmittseigari tilog myndunarþróaðri slíkrategund gíga.en Mestmest þunnfljótandi og frumstæðafrumstæðasta basaltið, á hinn bóginn,sem leiðir til myndunnarmyndunar [[Eldborg|eldborga]] eða [[Dyngja|dyngja]].<ref name="Ari Trausti"/>
 
Eldgosið atast með mestum krafti fyrstu klukkustundirnar eða dagana. Misháir [[Kvikustrókur|kvikustrókar]] standa þá upp úr [[Gossprunga|gossprungunum]]. AlgengtAlgeng hæð kvikustrókanna er 50-100 m, ennen þeir geta líka verið allt upp í 1.0001000 m háir. Því aflmeiri - og þaðhér snýster ekki sýstsíst umátt við [[Gas|gas]]innihald hér – sem strókurinn er, þeim mun meira af [[Gjóska|gjósku]] sáldrast úr honum. <ref name="Ari Trausti"/>
 
Í flestum tilvikum dregst gosvirknin fljótlega nokkuð saman. Kvikan gusast upp í aðgreindum strókum og grófa efnið úr þeim sest til utan um hvern strók, nærfestastloða saman og byggir upp gígveggi og -rima úr hálfbráðnumhálfbráðnu efni.<ref name="Ari Trausti"/> Og*Svoleiðis svo erbyggist gígurinn byggður upp á meðan gosið er í gangi. ÁÍ gígveggjunum eru líka skörð sem [[Hraun|hraunið]] rennur út um.<ref name="ismennt"/>
 
==Kerið í Grímsnesi==
ÞaðAlllengi var hugsað í frekar langan tímatalið að [[Kerið]] í Grímsnesi myndi veraværi [[Sprengigígur|sprengigígur]] en svokomið erhefur ekkikomið einsljós og hefursvo komiðer í ljósekki.
 
Kerið er gjallgígur sem nær niður að [[Grunnvatn|grunnvatniðgrunnvatnsborði]]. Á gígveggnum innaninnanverðum má sjá hraunslétturnarhraunsletturnar sem runnið hafa saman í lög og linsur.<ref name="visinda">http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5681 Vísindavefurinn; skoðað: 30.10.2015</ref>
 
Kerið er 5000-6000 ára gamalt.<ref name="visinda"/> Á þessumþeim tíma geturgæti grunnsvatnsborðið á þessum stað einfaldlega hafa verið lægra en núna.
{{CommonsCat|Spatter cones|Gjallgígum}}
 
Óskráður notandi