Munur á milli breytinga „Öxi“

6 bætum bætt við ,  fyrir 5 árum
ekkert breytingarágrip
'''Öxi'''<ref>{{BÍN|12261|orð=öxi|mánuður=27. ágúst|ár=2008}}</ref> (eða '''exi'''<ref>{{BÍN|q=exi|orð=exi|mánuður=27. ágúst|ár=2008}}</ref>) er [[handverkfæri]] sem notað er við smíðar til að kljúfa [[timbur]] og breyta lögun þess. Einnig eru axir stundum notaðar sem [[vopn]] í [[bardagi|bardaga]]. Í [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]] er til dæmis stundum talað um silfurreknar og gullreknar axir og í [[Hringadróttinssaga|Hringadróttinssögu]] bar [[dvergur]]inn [[Gimli]] exi sem vopn.
 
Axarhausinn er yfirleitt úr hörðum [[málmur|málmi]] (t.d. [[járn]]i eða [[stál]]i) og skalli öðru megin eins og á [[hamar|hamri]], en þunn egg á hinum endanum til að höggva með, t.d. í timbur. Til eru ýmsar gerðir af öxum, t.d.til dæmis [[ísöxi]] og [[klifuröxi]] sem notaðar eru við fjalla- og jöklaferðir og [[skaröxi]] en blaðið á henni snýr þversum miðað við [[skaft]]ið. Hún er heppileg til að höggva sæti í timbur. Eins má nefna bolöxi,<ref>Páll Vídalín, ''Skýringar yfir Fornyrði Lögbókar'', bls. 92-93, Reykjavík 1854.</ref> viðaröxi, tálguöxi, bjúgöxi, saxbílu og blegðu. Á venjulegri exi snýr blaðið í sömu stefnu og skaftið, sem oftast er úr tré og misjafnlega langt eftir því hvað öxin er notuð við. Axir voru mikið notaðar við húsbyggingar á fyrri öldum og ómissandi við [[skógarhögg]] og vinnslu á [[rekaviður|rekaviði]].
 
Axir hafa lengi verið notaðar við [[aftaka|aftökur]] og í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]] kom [[fallöxi]]n fram sem skjótvirkara aftökutæki.
1.118

breytingar