Munur á milli breytinga „Ólafur Stephensen“

ekkert breytingarágrip
'''Ólafur Stephensen''' (''Ólafur Stefánsson'') ([[3. maí]] [[1731]] – [[11. nóvember]] [[1812]]) var [[Stiftamtmenn á Íslandi|stiftamtmaður á Íslandi]] á árunum [[1790]] til [[1806]].
 
Kona Ólafs var Sigríður Magnúsdóttir (13. nóvember 1734-29. nóvember 1807), dóttir Magnúsar Gíslasonar amtmanns og Þórunnar Guðmundsdóttur konu hans. Börn þeirra voru [[Magnús Stephensen (f. 1726)|Magnús Stephensen]] dómstjóri, Þórunn kona [[Hannes Finnsson|Hannesar Finnssonar]] biskups, [[Stefán Stephensen]] amtmaður, [[Björn Stephensen]] dómsmálaritari í yfirréttinum og Ragnheiður kona [[Jónas Scheving|Jónasar Schevings]] sýslumanns.
 
== Ævi ==
Ólafur var fæddur á [[Höskuldsstaðir (Skagaströnd)|Höskuldsstöðum]] á [[Skagaströnd (sveit)|Skagaströnd]] og voru foreldrar hans Stefán Ólafsson prestur þar og fyrri kona hans, Ragnheiður Magnúsdóttir frá [[Espihóll|Espihóli]]. Hann fór í [[Hólaskóli (1106-1802)|Hólaskóla]] og útskrifaðist þaðan [[1751]], sigldi síðan og lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] [[1754]]. Hann var fyrst bókhaldari við [[Innréttingarnar]] en árið 1756 var hann settur varalögmaður norðan og vestan. Síðar varð hann aðstoðarmaður [[Magnús Gíslason (amtmaður)|Magnúsar Gíslasonar]] [[amtmaður|amtmanns]] og tók við embættinu er hann andaðist [[1766]]. Þegar landinu var skipt í tvö ömt 1770 varð Ólafur amtmaður í Norður- og Austuramti.
 
Ólafur var all-afkastamikill rithöfundur. Meðal annars ritaði hann gagnlegar ritgerðir í lærdómslistafélagsritunum. Einnig liggur eftir hann prentuð reikningsbók, ''Stutt undirvísun í reikningslistinni og algebra'', útgefin í Kaupmannahöfn árið 1785. Ólafur sagðist í formála hafa ritað kver sitt árið 1758 eftir dvöl sína í Kaupmannahöfn. Uppkastið hefði gengið manna á milli í uppskriftum og því hefði hann talið rétt að láta prenta það. Hann sendi Magnús Stephensen, son sinn, með handritið til prentunar haustið 1784. Í sjálfsævisögu Magnúsar kemur fram að Magnús umritaði kverið töluvert og bætti við það sex köflum af 26 eða 78 bls. af 248 bls. texta. Meðal annars bætti Magnús við kafla um tugabrot sem voru þá nýmæli í evrópskum kennslubókum fyrir almenning. Bókin var strax löggilt sem kennslubók í lærðu skólunum tveimur í Skálholti og á Hólum.
 
=== Ættir ===
Ólafur var ættfaðir [[Stefánungar|Stefánunga]] og þótti mörgum nóg um veldi þeirra feðga og tengdamanna þeirra. Árið [[1792]] kom út í Kaupmannahöfn bókin ''Ærefrygt. Liste over Hr. Stiftamtmand Oluf Stephensens Familie i Island. Allene de beregnede som sidde i publiqve Embeder 1791''. Höfundur var [[Halldór Jakobsson]], fyrrum [[sýslumaður]] í [[Strandasýsla|Strandasýslu]] en þetta rit fjallaði um hve valdamiklir Stefánungar væru í íslensku samfélagi og hélt fram að ættin einokaði opinber embætti á [[Ísland]]i. Þegar bókin kom út var Ólafur Stefánsson stiftamtmaður og settur [[amtmaður]] í [[Suðuramt]]i og skipaður amtmaður í [[Vesturamt]]i. Í [[Norður- og austuramt]]i sat systursonur hans Stefán Þórarinsson. [[Biskup]]inn á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]], [[Sigurður Stefánsson]] , var hálfbróðir Ólafs og [[Hannes Finnsson]] [[Skálholt]]sbiskup var tengdasonur Ólafs. Þegar [[Skúli Magnússon]] var leystur frá embætti [[1793]] þá var í hans stað settur [[Magnús Stephensen (f. 1762)]] sonur Ólafs.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20030908080154/www.hi.is/soguthing2002/framsogur/Einar_H.doc Einar Hreinsson, Söguþing 2002, Íslenskur aðall –ættartengsl og íslensk stjórnsýsla á 18. og 19. öld] </ref>
 
=== Jarðarför Ólafs ===
Kona Ólafs var Sigríður Magnúsdóttir (13. nóvember 1734-29. nóvember 1807), dóttir Magnúsar Gíslasonar amtmanns og Þórunnar Guðmundsdóttur konu hans. Börn þeirra voru Magnús Stephensen dómstjóri, Þórunn kona Hannesar Finnssonar biskups, [[Stefán Stephensen]] amtmaður, [[Björn Stephensen]] dómsmálaritari í yfirréttinum og Ragnheiður kona [[Jónas Scheving|Jónasar Schevings]] sýslumanns.
 
== Jarðarför Ólafs ==
Ólafur andaðist í [[Viðey]] og var jarðsunginn þar [[26. nóvember]]. Ekki voru við útför hans aðrir en börn hans og barnabörn, prestarnir Brynjólfur Sigurðsson dómkirkjuprestur í Seli og [[Árni Helgason (f. 1777)|Árni Helgason]] á [[Reynivellir í Kjós|Reynivöllum]] og líkmenn. Í ''[[Árbækur Reykjavíkur|Árbókum Reykjavíkur]]'' stendur þetta: ''Þótti mörgum það kynleg ráðstöfun, þar sem í hlut átti sá, er allra Íslendinga hafði orðið æðstur að mannvirðingum''.
 
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
<references/>
 
== Tenglar ==
11.623

breytingar