Munur á milli breytinga „Leuven“

51 bæti bætt við ,  fyrir 8 árum
ekkert breytingarágrip
m (r2.7.3rc2) (Vélmenni: Bæti við: de:Löwen Breyti: ko:뢰번)
| colspan=2 align=center | [[Mynd:Map of Leuven in belgium-viol-reddot-t.png|300px]]
|}
'''Leuven''' ([[franska]]: Louvain; [[þýska]]: Löwen) er borg í [[Belgía|Belgíu]] og jafnframt höfuðborg héraðsins [[Flæmska Brabant]]. Í Leuven er elsti og stærsti háskóli [[Niðurlönd|Niðurlanda]]. Íbúar eru 96 þúsþúsund og eru hollenskumælandi.
 
== Lega og lýsing ==
== Fáni og skjaldarmerki ==
Fáni Leuven samanstendur af þremur láréttum röndum: Rauðri, hvítri og rauðri (eins og austurríski fáninn). Í orrustunni við Leuven 891 barðist Arnúlfur keisari við víkinga. Sagan segir að svo mikil blóð hafi runnið á þeim degi að áin Dijle hafi litast rauð. Þaðan sé fáninn kominn. Hvíta röndin er Dijle, rauðu rendurnar eru blóð.
 
[[Skjaldarmerki]]ð er nánast eins (rauð, hvít og rauð rönd), en auk þess eru þrír varðturnar í rauðu hlutunum. Turnarnir tákna sveitarfélögin þrjú sem í dag mynda borgina. Efst á skildinum er gyllta ljón greifanna af Brabant. Megin skjöldurinn er frá [[17. öldin|17. öld]], en hjálminum var bætt við [[1845]]. [[1926]] var orðunni (franska krossinum) bætt við neðst eftir útreiðina í [[Heimstyrjöldin fyrri|heimstyrjöldinni fyrri]]. [[1979]] var skildinum breytt í síðasta sinn er varðturnunum var bætt við eftir sameiningu við nágrannasveitarfélögin.
 
== Saga Leuven ==
=== Upphaf ===
Á tímum [[Rómaveldi|Rómverja]] mun þorp hafa staðið á núverandi borgarstæði. Þorpið lifði af fall Rómaveldis og dafnaði á tímum [[Germanir|germana]]. Lítið er vitað um þorpið næstu aldir. Árið 891 kemur það við sögu er víkingar gera strandhögg í nágrenninu. Arnúlfur keisari mætti á staðinn í [[september]] á því ári. Í orrustunni við Leuven sigraði Arnúlfur, en heimildir greina frá miklu blóðbaði. Á þessum tíma var Leuven höfuðstaður samnefnds greifadæmis. Greifadæmið leystist upp í hertogadæmið Brabant [[1183]]. Leuven hlaut borgarmúra á [[12. öldin|12. öld]]. Þrátt fyrir að Brussel væri höfuðborg Brabants, var Leuven þó mikilvægri efnahagslega í fyrstu. Atvinnuvegir í borginni voru að miklu leyti vefnaður. Um miðja [[14. öldin|14. öld]] fór blómatími Leuven að dvína gagnvart Brussel. Ástæður voru erfiðleikar í vefnaði og erfðastríðið í Brabant.
 
=== Háskólaborg ===
 
=== 19. öldin ===
Strax [[1817]] var háskólinn í Leuven opnaður á ný. Hjól efnahagsins byrjuðu að snúast. En [[1830]] gerðu Belgar uppreisn gegn Hollendingum og lýstu yfir sjálfstæði. Hollenskur her birtist við dyr Leuven, en þeim fáu belgísku hermönnum sem í borginni voru tókst ásamt bændaher að hrekja þá burt á ný. Ári síðar sendu Hollendingar herlið aftur suður til Belgíu, þar sem það sigraði Belga í nokkrum orrustum. [[12. ágúst]] stóðu Hollendingar við borgarmörk Leuven og umkringdu borgina. Í þessari stöðu brást [[Baldvin I (Belgía)|Baldvin I]], konungur Belga, skjótt við. Í trássi við þingið hleypti hann frönskum her inn í landið, sem mætti Hollendingum við Leuven. Herirnir stóðu andspænis hvor öðrum. En í stað þess að berjast settust menn niður og sömdu um vopnahlé í smábænum Pellenberg rétt utan borgarmörk Leuven. Að því búnu drógu Hollendingar sig í hlé. Mikill iðnaður spratt upp í Leuven á [[19. öldin|19. öld]]. Byrjað var að brugga bjór á ný, vefnaðariðnaðurinn blómstraði og nú bættist málmiðnaðurinn við. [[1837]] fékk borgin [[járnbraut]]artengingu, fyrst við [[Mechelen]], síðar við [[Charleroi]] og Brussel.
 
=== ''Nauðgun Belgíu'' ===
[[Mynd:Louvain Library WWI.jpg|thumb|Háskólabókasafnið í rústum]]
[[1914]] enduðu draumar Leuven um fagra framtíð. [[19. ágúst]] hertóku [[Þýskaland|Þjóðverjar]] borgina, sem og fleiri belgískar borgir. Brátt komu hins vegar upp sögusagnir þess eðlis að Belgar og Bretar væru á leiðinni að frelsa borgina. Mikið hræðsla greip um sig meðal þýskra hermanna. [[25. ágúst]] var svo komið að aðstæður voru orðnar óþolandi í borginni sökum hræðslu. Einn skotthvellur gall við einhvers staðar í borginni og leysti hann ofsahræðslu úr læðingi. Þýskir hermenn gengu hús úr húsi, hröktu borgarbúa út og brenndu íbúðir, byggingar og verksmiðjur niður. Aðeins hinu ægifagra ráðhúsi var hlíft. Meira að segja háskólabyggingin var brennd niður, Péturskirkjan ásamt mörgum listaverkum og hið tignarlega háskólabókasafn. Þar brunnu rúmlega 300 þúsþúsund bindi, mörg þeirra frá liðnum öldum. Í fjóra daga gengu Þjóðverjar berserksgang um borgina og brenndu allt sem brunnið gat. Alls voru 1081 hús bennd niður, 248 íbúar voru skotnir eða létust í brunanum. Heimsbyggðin var hneiksluð. Erlend blöð birtu fyrirsagnir eins og ''Þýsku húnarnir'', ''Nauðgun Belgíu'' eða notuðu önnur stóryrði.
 
=== Heimstyrjöldin síðari ===
Leuven var ekki endurreist fyrr en eftir stríð og tók langan tíma. Háskólinn tók aftur til starfa haustið [[1919]], ári eftir stríð. Bókasafnið var ekki endurreist fyrr en [[1928]] með bandarískum fjármunum. Þjóðverjar höfðu skuldbundið sig til að gefa safninu þær bækur sem eyðilögðust, a.m.k.að minnsta kosti eins og kostur var. [[1940]] riðu næstu ósköpin yfir. Breskt verndarlið sat í borginni þegar Þjóðverjar birtust [[13. maí]] með stórt herlið. Hinir síðarnefndu hófu þegar að skjóta á borgina og í þrjá daga dundi sprengjuregnið yfir. Bretar vörðust með öllum ráðum. Mitt í orrahríðinni varð háskólabókasafnið fyrir sprengjum og brann niður. Síðan það brann síðast 1914 höfðu safninu borist 900 þúsþúsund bindi hvaðanæva að úr heiminum. Þau brunnu öll til kaldra kola. Bretar yfirgáfu borgina [[16. maí]]. Degi síðar hertóku Þjóðverjar hana. Leuven varð fyrir miklum loftárásum bandamanna vorið [[1944]]. Þjóðverjar yfirgáfu hana [[3. september]], en þá lá hún að miklu leyti í rústum.
 
=== Leuven í dag ===
[[Mynd:Stella Artois brewery Leuven.jpg|thumb|Bjórinn Stella Artois er framleiddur í Leuven]]
Það tók aftur langan tíma að endurreisa Leuven. Til að mynda var viðgerðarvinnu í ráðhúsinu ekki lokið fyrr en [[1982]]. Árið [[1977]] voru nokkrir nágrannabæir sameinaðir Leuven. Við það þrefaldaðist íbúatalan. Nokkur iðnaður er í borginni, sem er víða þekkt fyrir mikla bjórframleiðslu. Þar eru t.d.til dæmis höfuðstöðvar Anheuser-Busch InBev, stærsta bjórsamstæða heims. Fyrirtækið framleiðir bjórtegundir eins og Budweiser, Stella Artois, Löwenbräu og tugir annarra.
 
== Viðburðir ==
Í [[desember]] er haldin sambærileg stuttmyndahátíð (Internationaal Kortfilmfestival Leuven), þar sem bestu stuttmyndir eru verðlaunaðar í ýmsum flokkum.
 
Marktrock (markaðsrokk) er fjölmenn tónlistarhátíð í Leuven, haldin á markaðstorginu um miðjan [[ágúst]]. Tugir hljómsveita rokka í þrjá heila daga. Með 350 þúsþúsund gesti er þetta ein fjölmennasta tónlistarhátíð Evrópu.
 
== Vinabæir ==
 
== Frægustu börn borgarinnar ==
* ([[1451]]/[[1454|54]]) [[Aelbert Bouts]], málari
* ([[1466]]) [[Quentin Massys]], málari
* ([[1987]]) [[Dries Mertens]], knattspyrnumaður
 
== Byggingar og kennileiti ==
[[Mynd:Leuven, stadhuis.jpg|thumb|Ráðhúsið í Leuven er eitt fegursta ráðhús heims]]
* Ráðhúsið í Leuven er ein fegursta bygging í síðgotneskum stíl í Evrópu og eitt þekktasta ráðhús heims. Það var reist [[1439]]-[[1468]] og átti ráðhúsið í Brussel að vera fyrirmyndin. En íburðurinn og skrautið fór langt fram úr byggingunni í Brussel. Ráðhúsið skartar 6sex turnum, þremur á hvorum gafli. Utan á húsinu eru mannsstyttur á þremur hæðum allt í kring. Í neðstu röð eru þekktir einstaklingar úr sögu borgarinnar. Í miðröð eru [[Dýrlingur|dýrlingar]] og verndardýrlingar. Í efstu röð eru greifar greifadæmisins Leuven og hertogar hertogadæmisins Brabant. Á efstu hæð ráðhússins eru Stóri gotneski salurinn og Litli gotneski salurinn, sem báðir eru gífurlega mikið skreyttir. Ráðhúsið hefur að mestu leyti sloppið við eyðileggingar styrjalda, nema hvað það skemmdist nokkuð að utan í loftárásum seinna stríðs. Það var gert upp aftur [[1972]]-[[1983|83]].
* Péturskirkjan í Leuven (Sint-Pieterskerk) er helguð [[Pétur postuli|Pétri postula]]. Hún var reist á 12. öld, en nákvæmt ártal er ekki til sökum þess að skjöl og teikningar eyðilögðust í bruna. Víst er að framkvæmdir stóðu allt fram á [[17. öldin|17. öld]]. Upphaflega átti kirkjan að skarta þremur háum turnum, tveimur 120 m háum og einum 150 m háum. En [[1604]] hrundi fyrsti turninn, sem þá var í smíðum, og síðan þá var hætt við að reisa turna. Kirkjan er því í dag aðeins með lítinn stubb sem er nánast jafnhár kirkjuskipinu. 1914 eyðilögðu Þjóðverjar mörg listaverk þegar þeir brenndu kirkjuna. Þó eru þar tvö málverk frá 15. öld. AnnaðÖðru þeirra, SíðastaSíðustu kvöldmáltíðinkvöldmáltíðinni eftir [[Dirk Bouts]], rændu [[Nasismi|nasistar]] [[1942]], en urðu að skila því eftir stríð.
* Tafelrond er fögur bygging við markaðstorgið í Leuven. Það var reist [[1480]]-[[1487|87]] af iðngildunum sem samkomuhús og hátíðarsal. Húsið grotnaði niður vegna vanrækslu og var rifið niður [[1818]]. En [[1928]] var ákveðið að endurbyggja húsið í upprunalegri mynd. Þar var starfræktur banki í nokkra áratugi, en í dag það veitingastaður og hótel.
* Háskólabókasafnið er fögur bygging og tengist órjúfanlega sögu háskólans í Leuven. Ekkert eitt bókasafn var í borginni frá stofnun skólans [[1425]]. En [[1636]] var háskólabókasafnið stofnað og innréttað í gamalli vefnaðariðnhúsi. Safnið þetta stækkaði með tímanum og hafði að geyma ýmsa dýrgripi. Frakkar lokuðu háskólanum [[1797]] og fluttu marga merka gripi til Parísar. Í upphafi [[Heimstyrjöldin fyrri|heimstyrjaldarinnar fyrri]] hafði safnið að geyma rúmlega 300 þúsþúsund bindi. Þjóðverjar kveiktu í húsinu og brunnu allar bækur í miklu eldhafi. Núverandi bygging háskólabókasafnsins var reist [[1921]]-[[1928|28]] fyrir bandarískt gjafafé og rúmaði miklu fleiri bækur en gamla húsið. En í orrustunni um Leuven [[1940]] varð byggingin fyrir sprengjuregni og brann niður. Að þessu sinni brunnu um 900 þúsþúsund bindi. Byggingin var endurreist eftir stríð og safnið opnað á nýjan leik. Síðan [[1987]] er húsið friðað.
* Groot Begijnhof (Stóra Begínuhverfið) er gamalt borgarhverfi frá [[13. öldin|13. öld]] þar sem hjálparkonur ([[begínur]]) bjuggu og störfuðu (eins og í öðrum slíkum hverfum í Belgíu). Hverfið er sitthvoru megin við ána Dijle og samanstendur af tæplega 100hundrað húsum. Begínurnar bjuggu í hverfinu allar götur til [[20. öldin|20. aldar]]. Síðasta Begínan lést [[1988]]. Á 9. áratugnum var byrjað að gera húsin upp og er háskólinn nú með umsjón yfir hverfinu. Þar búa stúdentar í um 300 íbúðum. Árið [[2000]] var Begínuhverfið sett á [[heimsminjaskrá UNESCO]].
 
== Gallerí ==
50.763

breytingar