Opna aðalvalmynd

Breytingar

1 bæti bætt við ,  fyrir 7 árum
ekkert breytingarágrip
 
== Afurðir ==
 
Af maísframleiðslu í Bandaríkjunum, sem er um 40% heimsframleiðslunnar, er einungis 1/40 notaður til manneldis. Dæmi um afurðir til manneldis úr maís eru [[poppkorn]], mjöl, olíur, korn, sýróp, og ýmis konar áfengi og mjöður. Stærstur hluti heimsframleiðslunnar er notaður í dýrafóður og í Evrópu eru afurðir úr maís jafnvel notaðar sem fiskibeita. Maís er ekki eingöngu til átu heldur má vinna úr honum plast og ýmis efni.
 
 
== Ræktun ==
 
Maís er upprunninn í [[Mexíkó|Mexíko]] en hefur verið ræktaður í [[Evrópa|Evrópu]] frá því á 15. Öld. Ræktunin hefur tekið mjög miklum breytingum á síðustu áratugum og ræktunarlína maís færst norðar með hverju árinu. Ástæður þess eru breytingar á veðurfari og miklar framfarir í kynbótum og ræktun kornsins. Nú eru til afurðir í [[Skandinavía|Skandinavíu]] sem hægt er að rækta til fullþroska maískólfa, tvo afbrigði sem annarsvegar eru notuð til matjurtasölu og eins sem fóður fyrir skepnur. Hér á landi hafa allnokkrir bændur reynt fyrir sér í maísrækt en með misjöfnum árangri þó. Þrátt fyrir að menn telji aðstæður hér ekki svo frábrugðnar aðstæðum annarsstaðar, t.d. í Skotlandi, þar sem maísræktun gengur vel hefur árangurinn hérlendis látið á sér standa.
 
Samkvæmt dönskum ráðleggingum er miðað við 145 kg [[Köfnunarefni|köfnunarefnis]] (N), 35 kg [[fosfór|fosfórs]] (P) og 160 kg [[Kalín|kalís]] (K) á hvern hektara í maísrækt. Þá er nauðsynlegt að áburðurinn innihaldi bæði [[bór]](B) og [[Brennisteinn|brennistein]] (S). Mjög gott er að nota búfjáráburð til þess að uppfylla snefilefnaþarfir en í kúamykju eru t.d. bæði bór og brennisteinn.
Nokkrar leiðir eru til þess að uppfylla þessar áburðarþarfir og í töflu hér fyrir neðan eru birtar tillögur að áburði á maís. Miðað er við að nota tegundir sem innihalda brennistein:
 
 
 
Þessu til viðbótar er nauðsynlegt að bera á [[bórax]] sem inniheldur 14,9% bór. Miða má við um 7-8 kg/ha með mykju en tvöfalt það magn þar sem ekki er borinn búfjáráburður á.
== Uppruni nafnsins ==
Hugtakið Maís er dregið af spænsku formi frumbyggja orðsins tanío sem notað er fyrir maís framleiðsluna. Maísframleiðsan var upphaflega notuð í Bretlandi og írlandi, Þar sem þetta var venjulega kallað sykurmaís. Algengasta form á plöntunni þekkir fólk vel . sykurmais er safnað fyrir og er borðað sem grænmeti frekar en korn.
, Önnur algeng orð fyrir Maís eru korn. Þetta var upphaflega enska hugtakið fyrir korn uppskeru í Norður Ameríku. merking þess hefur verið takmörkuð frá 19. öld til maís, eins og það var stytt úr "Indian korn". Hugtakið Indian korn vísar sérstaklega til multi-litaður "akur korn" (Flint korn) ræktunarafbrigði.
Í vísinda-og formlega notkun, er "maís" venjulega notað í alþjóðlegu samhengi. Jafnt, á magn-viðskipti samhengi, "korn" er notað oftast. Í Bretlandi, Ástralíu og öðrum enskumælandi löndum, er orðið "maís" oft notað í matreiðslu samhengi, sérstaklega í nafngiftir. Vörur eins og poppkorn, kornflögur og baby maís. "Maís" er notað í landbúnaði og vísinda tilvísanir.
Í Suður-Afríku, er maís almennt nefndur mielie eða mealie frá portúgalska milho. Mielie-er máltíð sem er tengd jörðina.
 
== Heimildir ==
* {{wpheimildWpheimild | tungumál = en | titill = Maize | mánuðurskoðað = 17. apríl | árskoðað = 2012}}
* [http://www.evolution-textbook.org/ Barton, N. H., Briggs D. E. G., Eisen J. A., Goldstein D. B. og Patel N. H. (2007). Evolution. New York: Cold Spring Harbor Laboratory Press.]
* [http://www.sciencemag.org/content/326/5956/1071.short Eversole K. og Feuillet C. (2009). Plant Science: Solving the Maze. Science, 326, 1071-1072.]
* [http://www.lbhi.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=4077 Snorri Sigurðsson, Jón Kr. Árnason, Einar Pálsson og Kristjana Jónsdóttir, Íslenskur sykurmaís – Zea Mays var. saccharata. (Hvanneyri: Landbúnaðarháskóli Íslands, 2010). ]
* [http://www.fodurblandan.is/Article.aspx?catId=69&ArtID=167 Vefsíða Fóðurblöndunnar fodurblandan.is]
*{{wpheimild | tungumál=en | titill=Maize| mánuðurskoðað=17.apríl| árskoðað=2012}}
 
 
 
 
 
 
 
 
 
{{commons|Zea mays|maís}}
{{Stubbur|líffræði}}
 
[[Flokkur:Korn]]
[[Flokkur:Grasaætt]]
[[Flokkur: Matjurtir]]
 
{{Tengill ÚG|cs}}
{{Tengill ÚG|ast}}
{{Tengill ÚG|sk}}
 
[[Flokkur:Korn]]
[[Flokkur:Grasaætt]]
[[Flokkur: Matjurtir]]
 
{{Tengill GG|eo}}