Munur á milli breytinga „Ariel Sharon“

3.487 bætum bætt við ,  fyrir 9 árum
ekkert breytingarágrip
m (r2.7.2) (Vélmenni: Bæti við: mzn:شارون)
[[Mynd:Ariel Sharon.jpg|thumb|right|200px|Ariel Sharon í ræðustól]]
'''Ariel Sharon''' ([[hebreska]]: אריאל שרון)
(fæddur [[27. febrúar]] [[1928]]) er fyrrverandi [[Forsætisráðherra Ísraels|forsætisráðherra Ísraels]] og herforingi. Hann fékk [[heilablæðing|heilablæðingu]] í starfi í byrjun árs [[2006]] og hefur lengst af legið meðvitundarlaus síðan. Þáverandi [[varaforsætisráðherra]] [[Ísrael]]s, [[Ehud Olmert]], tók við sem starfandi forsætisráðherra í veikindum Sharons. Flokkur þeirra, [[Kadima]], vann stórsigur í ísraelsku þingkosningunum sem fram fóru [[28. mars]] [[2006]] og Olmert tók formlega við forsætisráðherraembættinu [[14. apríl]] sama ár eftir að hafa verið starfandi forsætisráðherra síðan [[4. janúar]].
(fæddur [[27. febrúar]] [[1928]]) er fyrrverandi [[Forsætisráðherra Ísraels|forsætisráðherra Ísraels]].
 
== Hermennskuferill ==
Hann var einn af stofnendum [[Likud flokkurinn|Likud flokksins]] og var formaður hans í nokkur ár. Árið [[2005]] sagði hann sig úr flokknum og stofnaði annan flokk, [[Kadima]].
Foreldrar Sharons voru [[Litháen|litháískir]] gyðingar sem fluttu til [[Palestína|Palestínu]] [[1922]] og hann fæddist í þorpinu Kfar Malal. Hann gekk ungur í æskulýðshreyfingu [[Síonismi|síonista]] og síðar í vopnaða andspyrnuhreyfingu þeirra, sem breyttist í [[Ísraelsher]] við stofnun [[Ísrael |Ísrael]]sríkis [[1948]]. Sharon gerðist svo atvinnuhermaður og gat sér nafn í [[Súesstríðið|Súesstríðinu]] en aðgerðir hans þar voru þó umdeildar og var hann síðar sakaður af undirmönnum sínum um að hafa ögrað [[Egyptaland|Egyptum]] og stefnt lífi ísraelskra hermanna í óþarfan háska.
 
Í [[Sex daga stríðið|Sex daga stríðinu]] 1967 stýrði Sharon öflugustu þungvopnuðu sveit Ísraelshers á [[Sínaískagi|Sínaískaga]]. Hann fór á eftirlaun í ágúst [[1973]] en þegar [[Yom kippur-stríðið|Yom Kippur-stríðið]] braust út í október sama ár var hann kallaður aftur til starfa og var talinn eiga mikinn þátt í sigri Ísraelsmanna á Sínaískaga.
Þann [[18. desember]] [[2005]] var hann fluttur með hraði á sjúkrahús með heilablóðfall sem reyndist ekki vera mjög hættulegt og hann náði sér fljótt á strik. Ekki var talið að hann hefði orðið fyrir heilaskemmdum.
 
== Ráðherraferill ==
Þann [[4. janúar]] [[2006]] var hann aftur fluttur á sjúkrahús, en í það skiptið var um heilablæðingu að ræða - en hún er mun hættulegri en heilablóðfall. [[6. janúar]] [[2006]] blæddi enn inn á heila hans, smávægilega þó. Talið er að Sharon hafi orðið fyrir varanlegum heilaskemmdum vegna þessara heilablæðinga en ekki er víst hvers konar afleiðingar þær hafa en þær gætu verið líkamlegar og andlegar. Frá um miðjan janúar og út þann mánuð var Sharon ekki talinn í lífshættu og ástand hans stöðugt þó tvísýnt væri. Þann [[9. janúar]] hreyfði Sharon hægri hendi og hægri fót, sem er mjög jákvætt merki.
Hann hóf þátttöku í stjórnmálum um það leyti sem hann fór á eftirlaun í hernum og var einn af stofnendum [[Likud-bandalagið|Likud-bandalagsins]]. Á árunum 1975-1976 var hann ráðgjafi [[Yitzhak Rabin|Yitzhaks Rabin]] forsætisráðherra. Árið [[1977]] bauð hann sig fram til formennsku í Likud-bandalaginu en var hafnað. Hann stofnaði þá sinn eigin flokk, Shlomtzion, sem vann tvö þingsæti í næstu þingkosningum en sameinaðist fljótlega Likud. Sharon varð þá landbúnaðarráðherra. Í því starfi efldi hann mjög landnám gyðinga á herteknum svæðum og fjölgaði [[landnemabyggð gyðinga|landnemabyggðum]] um helming í ráðherratíð hans.
 
Sharon varð varnarmálaráðherra Ísraels [[1981]] og gegndi því embætti þegar Ísraelsmenn réðust inn í [[Líbanon]] [[1982]]. Hann var af mörgum talinn ábyrgur fyrir fjöldamorðunum í [[Sabra og Shantila|Sabra- og Shantila]]-flóttamannabúðunum í [[Beirút|Beirut]], þegar sveitir [[falangistar|falangista]] drápu þúsundir óbreyttra [[Palestínumenn|Palestínumanna]] en ísraelskar hersveitir sem umkringdu búðirnar gerðu ekkert til að stöðva þá og hindruðu fólk í að flýja úr búðunum. Sharon var eftir það stundum kallaður „Slátrarinn í Beirut“. Stjórnskipuð ísraelsk nefnd úrskurðaði að hann bæri óbeina ábyrgð á morðunum. Hann neitaði þó að segja af sér og [[Menachem Begin]] forsætisráðherra neitaði að reka hann en úr varð að Sharon sagði af sér embætti varnarmálaráðherra en sat áfram í ríkisstjórninni sem ráðherra án ráðuneytis.
Þann [[11. febrúar]] uppgötvuðust alvarlegar skemmdir á meltingarfærum hans, svo alvarlegum að hann þurfti að gangast undir uppskurð þegar í stað. Hann er aftur talinn í lífshættu.
 
== Forsætisráðherra Ísraels ==
Þáverandi [[varaforsætisráðherra]] [[Ísrael]]s, [[Ehud Olmert]], tók við sem starfandi forsætisráðherra í veikindum Sharons. Kadima vann stórsigur í ísraelsku þingkosningunum sem fram fóru [[28. mars]] [[2006]] og Olmert tók formlega við forsætisráðherraembættinu [[14. apríl]] sama ár eftir að hafa verið starfandi forsætisráðherra síðan [[4. janúar]].
Hann sat áfram í næstu ríkisstjórnum sem viðskipta- og iðnaðarráðherra, byggingamálaráðherra, innanríkisráðherra og loks utanríkisráðherra 1998-1999. Á þeim tíma tókst hann oftsinnis á við [[Yitzhak Shamir]] um forystu í Likud-bandalaginu en það var ekki fyrr en það missti meirihluta og [[Verkamannaflokkurinn (Ísrael)|Verkamannaflokkurinn]] komst til valda [[1999]] að hann varð formaður þess. Í febrúar [[2001]] varð hann svo forsætisráðherra Ísraels. Eitt umdeildasta verk hans var að kalla ísraelska herinn frá [[Gaza]]-ströndinni og láta eyða ísraelskum landnemabyggðum þar. Flokksbróðir hans og helsti andstæðingur innan flokksins, [[Benjamin Netanyahu]], var því mjög mótfallinn og eftir harðar deilur sagði Sharon sig úr flokknum [[21. nóvember]] [[2005]] og stofnaði annan flokk, [[Kadima]]. Netanyahu var kjörinn formaður Likud. Ákveðið var að halda kosningar 28. mars 2006.
 
Þann [[4. janúar]] [[2006]] var Sharon fluttur á sjúkrahús með heilablæðingu. Þann [[6. janúar]] blæddi enn inn á heila hans, smávægilega þó. Hann varð fyrir varanlegum [[heilaskemmd|heilaskemmdum]] vegna þessara heilablæðinga og hefur að miklu leyti legið meðvitundarlaus síðan en þegar hann er með meðvitund er hann ófær um að hreyfa sig eða tjá sig.
 
Flokkur Sharons vann stórsigur í þingkosningunum [[28. mars]] undir stjórn Ehuds Ohlmert og varð stærsti flokkurinn á [[Knesset|ísraelska þinginu]]. Þá var orðið ljóst að Sharon yrði aldrei aftur fær um að gegna embættinu, jafnvel þótt hann kæmist til meðvitundar. Samkvæmt ísraelskum lögum má starfandi forsætisráðherra gegna því starfi í 100 daga en þá ber forseta landsins að skipa nýjan forsætisráðherra og þann 14. apríl lauk því forsætisráðherratíð Sharons formlega en Ohlmert tók við.
 
== Heimildir ==
7.517

breytingar