Opna aðalvalmynd

Breytingar

4.481 bæti fjarlægt ,  fyrir 8 árum
Tæmdi síðuna
{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = Tómatur
| image = Bright red tomato and cross section02.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = [[Ávöxtur|Ávextir]] tómataplöntu
| regnum = [[Plönturíki]] (''Plantae'')
| subregnum = [[Æðplöntur]] (''Tracheobionta'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| subclassis = ''[[Asteridae]]''
| ordo = [[Kartöflubálkur]] (''Solanales'')
| familia = [[Náttskuggaætt]] (''Solanaceae'')
| genus = [[Náttskuggar]] (''Solanum'')
| species = '''''S. lycopersicum'''''
| binomial = Solanum lycopersicum
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus]]
}}
'''Tómatur''' er [[ber]] '''tómatplöntu''' ([[fræðiheiti]]: ''Solanum lycopersicum'') sem er [[einær jurt]] af [[náttskuggaætt]]. Tómatplantan verður að jafnaði 1-3 [[metri|m]] [[hæð|há]]. Þótt tómatar séu ber litið til [[grasafræði]]nnar og þar af leiðandi undirflokkur [[ávöxtur|ávaxta]], eru þeir einnig flokkaðir sem [[grænmeti]] samkvæmt [[næringarfræði]]nni. Hugtakið „[[grænmeti]]“ er einungis hugtak í [[matargerð]] og því er tómatur bæði ber og grænmeti.
 
== Um orðið tómatur ==
Tómaturinn kom fyrst til Evrópu með [[Spánn|Spánverjum]], en á spænsku heitir ávöxturinn ''tomate'' og sést fyrst nefndur á bókum árið [[1532]]. Orðið tómatur er þó komið úr aztekísku en á því máli heitir ávöxturinn ''tómatl''. Á [[Ítalska|ítölsku]] nefnist ávöxturinn ''pomadore'', gullepli, en undir því nafni gekk ávöxturinn víða fyrst í stað. Af þeim sökum halda menn að tómatafbrigðið sem Evrópubúar kynntust fyrst hafi verið gult. Reynt var að nefna tómatinn á [[Íslenska|íslensku]] ''rauðaldin'', en það [[nýyrði]] festist ekki við hann. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3933309 Rauðaldinbaut; grein í Fréttablaðinu 2007]</ref>
 
== Tilvísanir ==
<references/>
 
== Tengill ==
{{Vísindavefurinn|1475|Hvort er tómatur ávöxtur eða grænmeti?}}
 
[[Flokkur:Ber]]
[[Flokkur:Grænmeti]]
[[Flokkur:Náttskuggaætt]]
 
{{Tengill GG|es}}
 
[[ab:Атомат]]
[[ace:Truëng Tureuki]]
[[an:Solanum lycopersicum]]
[[ang:Heortæppel]]
[[ar:طماطم]]
[[ast:Tomate]]
[[az:Pomidor]]
[[bar:Paradeiser]]
[[bat-smg:Tuomats]]
[[bcl:Kamatis]]
[[be:Тамат звычайны]]
[[be-x-old:Памідоры]]
[[bg:Домат]]
[[bjn:Balinjan]]
[[bn:টমেটো]]
[[bo:ལྡུམ་སྒོང་།]]
[[br:Tomatez]]
[[bs:Paradajz]]
[[ca:Tomàquet]]
[[cs:Rajče jedlé]]
[[cy:Tomato]]
[[da:Tomat]]
[[de:Tomate]]
[[dv:ވިލާތު ބަށި]]
[[el:Τομάτα]]
[[en:Tomato]]
[[eo:Tomato]]
[[es:Solanum lycopersicum]]
[[et:Tomat]]
[[eu:Tomate]]
[[ext:Solanum lycopersicum]]
[[fa:گوجه فرنگی]]
[[fi:Tomaatti]]
[[fr:Tomate]]
[[ga:Tráta]]
[[gan:番茄]]
[[gd:Tomàto]]
[[gl:Tomate]]
[[gv:Traase]]
[[he:עגבנייה]]
[[hi:टमाटर]]
[[hr:Rajčica]]
[[hsb:Tomata]]
[[ht:Tomat]]
[[hu:Paradicsom (növény)]]
[[id:Tomat]]
[[ilo:Kamatis]]
[[io:Tomato]]
[[it:Solanum lycopersicum]]
[[iu:ᒥᓗᑦᓱᑳᒐᖅ/milutsukaagaq]]
[[ja:トマト]]
[[jv:Tomat]]
[[ka:ჩვეულებრივი პომიდორი]]
[[kaa:Pomidor]]
[[kk:Қызанақ]]
[[kn:ಟೊಮೇಟೊ]]
[[ko:토마토]]
[[ku:Fireng]]
[[la:Lycopersicum]]
[[lad:Tomat]]
[[lbe:Помидор]]
[[lij:Tomata]]
[[ln:Tomáti]]
[[lt:Pomidoras]]
[[lv:Tomāts]]
[[mdf:Помидор]]
[[mg:Voatabia]]
[[mk:Домат]]
[[ml:തക്കാളി]]
[[mn:Улаан лооль]]
[[mr:टोमॅटो]]
[[mrj:Помидор]]
[[ms:Tomato]]
[[nah:Xītomatl]]
[[nap:Pummarola]]
[[ne:गोलभेडा]]
[[nl:Tomaat]]
[[nn:Tomat]]
[[no:Tomat]]
[[nv:Chʼil łichxíʼí]]
[[oc:Tomata]]
[[os:Пъамидор]]
[[pam:Kamatis]]
[[pl:Pomidor zwyczajny]]
[[pt:Tomate]]
[[qu:Chilltu]]
[[rn:Tomati]]
[[ro:Roșie]]
[[ru:Томат]]
[[rw:Inyanya]]
[[scn:Pumadoru]]
[[simple:Tomato]]
[[sk:Rajčiak jedlý]]
[[sl:Paradižnik]]
[[so:Yaanyo]]
[[sq:Domatja]]
[[sr:Парадајз]]
[[sv:Tomat]]
[[sw:Mnyanya]]
[[szl:Tůmata]]
[[ta:தக்காளி]]
[[te:టమాటో]]
[[th:มะเขือเทศ]]
[[tl:Kamatis]]
[[to:Temata]]
[[tr:Domates]]
[[tum:Mpwetekele]]
[[udm:Помидор]]
[[ug:پەمىدۇر]]
[[uk:Помідор]]
[[ur:ٹماٹر]]
[[vi:Cà chua]]
[[vls:Tomatte]]
[[yi:טאמאטע]]
[[yo:Tòmátò]]
[[za:Makcaih]]
[[zh:番茄]]
[[zh-min-nan:Kam-á-bi̍t]]
[[zh-yue:番茄]]
[[zu:Utamatisi]]
Óskráður notandi